یعنی چه
آبستن شدن در معنای حقیقی به تشکیل جنین در رحم انسان یا حیوان ماده و باردار شدن اشاره دارد. در معنای مجازی و کنایی، این واژه به موقعیت یا زمانی اطلاق میشود که در آستانهٔ زایش، تحول، یا بروز حوادث و اتفاقات جدید و پنهان قرار دارد.
تلفظ
این عبارت فعلی در زبان فارسی به صورت «آبِـسْـتَـن شُـدَن» تلفظ میشود. ریشهٔ واژهٔ آبستن به زبان پارسی میانه (āpustan) بازمیگردد که از ترکیب «آ» + «پُس» (فرزند) + «تن» (جسم) به معنی «کسی که فرزندی در تن دارد» ساخته شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع و جدولهای شرح در متن، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، خود واژهٔ «آبستن شدن» (۸ حرف بدون احتساب فاصله) یا مترادفهای آن مانند «باردار شدن»، «حامله شدن» و «بار گرفتن» است.
به انگلیسی
برای بیان این مفهوم در زبان انگلیسی به صورت عمومی از اصطلاح «To get pregnant» استفاده میشود. در متون علمیتر یا رسمیتر، فعل «To conceive» به معنی بارور شدن یا شکلگیری نطفه به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی از ریشههای «حمل» و «حبل» برای این مفهوم استفاده میشود. در متن قرآن کریم نیز این معنا با افعالی نظیر «حَمَلَتْ» (در آیه ۱۵ سوره احقاف) و «تَحْمِلُ» بیان شده است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی عبارات «Hamile kalmak» و «Gebe kalmak» دقیقاً به معنای آبستن شدن هستند. در ترکی آذربایجانی نیز اصطلاح کنایی و زیبای «ایکی جانلی اولماق» (دوجان شدن) کاربرد فراوانی دارد.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ فارسی، آبستن بودن نمادی از وجود پتانسیلهای نهفته، حوادث پنهان در دل زمان، و آیندهٔ نامشخص است که در آستانهٔ زایش یک رویداد بزرگ قرار دارد. مصداق بارز آن کنایهٔ معروف «شب آبستن است» است که فردوسی نیز به آن اشاره کرده و نشاندهنده شکلگیری تغییرات بزرگ در بستر زمان است.
جمعبندی و توضیح کامل آبستن شدن
واژهٔ «آبستن شدن» یکی از اصطلاحات کهن و اصیل زبان فارسی است که ریشه در دوران پارسی میانه دارد. این عبارت از نظر واژهشناسی ترکیب ظریفی از معنای داشتن فرزند در بدن را به دوش میکشد و در لغتنامههای معتبری چون دهخدا، معین و عمید به باردار شدن انسان یا حیوان ماده تعبیر شده است. مترادفهای مستقیم آن باردار شدن و حامله شدن و متضادهای آن فارغ شدن یا سترون شدن هستند.
این عبارت علاوه بر کاربرد زیستشناسی و حقیقی خود، جایگاه ویژهای در ادبیات استعاری و کنایی فارسی دارد. شاعران و نویسندگان بزرگ تاریخ ادبیات ما، از این واژه برای توصیف شرایطی استفاده کردهاند که جامعه، زمانه یا یک موقعیت خاص، در بطن خود آمادهٔ زایش و پدیدار ساختن حوادث، رویدادها و تغییرات بزرگ و ناگهانی است.
در حوزهٔ ترجمه و معادلسازی، این واژه پتانسیل بالایی در انتقال مفاهیم دارد. در زبان انگلیسی با ترکیباتی نظیر get pregnant، در ترکی با hamile kalmak و در زبان عربی با مفاهیم برخاسته از حمل و حبل همپوشانی دقیق دارد؛ به طوری که بازتاب مفاهیم همارز آن را میتوان در آیات متعدد قرآن کریم نیز به وضوح مشاهده کرد.