یعنی چه
معتله صفت مؤنث از واژه «معتل» است. این کلمه در دو قلمرو معنا دارد؛ در ادبیات و علوم صرفی به کلمه یا فعلی میگویند که یکی از حروف عله (واو، الف، یاء) در ریشه آن وجود داشته باشد و دچار تغییرات صرفی (اعلال) شود. در کاربرد عمومی و لغوی نیز به معنای زن بیمار، علیل، رنجور یا دارای نقص و ناتوانی جسمی است.
تلفظ
این واژه به صورت مُعْتَلَّه (تلفظ عربی با تاء تأنیث: مُعْتَلَّة) خوانده میشود که در زبان فارسی هاء آخر آن ساکن یا بیان حرکت فتحة قبل از خود است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان صفت کلمات دارای حروف عله یا مترادفی برای بیمار و ناتوان با ۵ حرف، کلمه «معتله» است.
به انگلیسی
بسته به متن، در کتابهای دستور زبان انگلیسی معادلهای ساختاری گرامری و در متنهای عمومی واژگان مربوط به بیماری استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است؛ در دستور زبان خود عربی عیناً به کار میرود و برای اشخاص به صورت مؤنثِ واژههای بیماری و عجز ظاهر میشود.
به ترکی
در ترکی عثمانی و متون گرامری قدیم اصطلاح ایلتلی استفاده میشد و در ترکی استانبولی امروزی برای معنای لغوی آن واژه هاستا به کار میرود.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این صفت در ادبیات عمومی «بیمار» یا «علیل» است و در حوزه قواعد زبان فارسی (هنگام بررسی ساختار کلمات عربی دخل یافته) به آن «کلمهٔ علّتدار» یا «دارای حرف عله» میگویند.
نماد چیست
این کلمه نماد رسمی یا تصویری مشخصی در فرهنگها ندارد، اما در ادبیات و متون استعاری به عنوان نمادی از یک وضعیت دگرگونشده، ضعیف، رنجور یا ساختاری که به دلیل وجود یک عامل بیرونی یا درونی (علت) از حالت تندرستی و اصالت خود خارج شده، شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل معتله
واژه «معتله» صفت مؤنث از ریشه عربی «ع-ل-ل» است که در دو بستر کاملاً متمایز کاربرد دارد. در معنای نخست و لغوی، به فرد یا موجود مؤنثی اشاره دارد که دچار بیماری، رنجوری، ضعف یا ناتوانی جسمی شده است و ترادف نزدیکی با کلماتی چون علیل و مریض دارد.
در بستر دوم که کاربرد تخصصیتر آن است، این واژه در علوم صرف و نحو زبانهای عربی و فارسی به کلماتی (به ویژه افعالی) اطلاق میشود که یکی از حروف اصلی ریشه آنها را حروف عله یعنی «و، ا، ی» تشکیل داده باشد. این دست کلمات به دلیل پذیرا بودن تغییرات ساختاری مکرر، کلمات معتله نامیده میشوند و در گرامر احکام ویژهای دارند.
خود واژه «معتله» مستقیماً در متن قرآن کریم نیامده است، اما ساختارها و افعال معتله فراوانی در آیات قرآنی به چشم میخورند. این واژه در زبان فارسی با پنج حرف به عنوان یک کلمه کلیدی در حل جدولهای کلمات متقاطع نیز کاربرد دارد.