یعنی چه
طامات در اصطلاح عام به معنای اراجیف، گزافهگویی و سخنان بیریشه و هذیانگونه است. در حوزه تصوف و عرفان نیز به سخنان بلند، شطحیات و ادعاهای کشف و کراماتی گفته میشود که صوفیان نوپا از روی خودنمایی بر زبان میآورند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «طامات» (tāmāt) تلفظ میشود. در اصل عربی، مِیم آن دارای تشدید (طامّة) است، اما فارسیزبانان آن را بدون تشدید تلفظ میکنند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه طامات به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «سخنان بیهوده»، «گزافهگویی صوفیان» یا «اراجیف» به کار میرود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم طامات در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، میتوان از واژگانی نظیر nonsense، idle talk یا اصطلاحات عرفانی مانند mystical rants استفاده کرد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل گزافهگویی، هذیان، سخنان بیپا و اساس، پریشانگویی و یاوهها است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی بهویژه در اشعار حافظ، عطار و مولوی، طامات نماد خودنمایی زاهدانه، ادعاهای دروغین عرفانی، صوفیگری ریایی و دینداری ظاهری در برابر صدق، صفا و رندی است.
جمعبندی و توضیح کامل طامات
واژه «طامات» در اصل یک کلمه عربی و جمع مؤنث «طامّة» است. طامه در ریشه لغوی خود به معنای حادثه عظیم، فاجعه فراگیر و بلایی است که بر همه چیز چیره میشود؛ به همین دلیل در قرآن کریم عبارت «الطامّة الکبری» به عنوان یکی از نامهای روز قیامت ذکر شده است که شدت و عظمت آن روز را نشان میدهد.
با این حال، این واژه پس از ورود به زبان و ادبیات فارسی تغییر معنا یافت و بیشتر در دو حوزه به کار رفت. در زبان عامه به معنای اراجیف، سخنان پراکنده، بیهوده و گزافهگویی استفاده شد. در اصطلاح تصوف و عرفان نیز به شطحیات، لافزدنها و ادعاهای بلندپروازانه صوفیان نوپایی اشاره دارد که هنوز به پختگی کامل نرسیدهاند و سخنانشان رنگ و بوی خودنمایی دارد.
در اشعار بزرگانی چون حافظ شیرازی، طامات همواره در معنایی نکوهیده و به عنوان نمادی از ریاکاری زاهدان قشری و صوفیان دروغین به کار رفته است؛ آنجا که میفرماید «طامات تا به چند و خرافات تا به کی» و انسان را به دوری از این ادعاهای توخالی و روی آوردن به صدق و صفا دعوت میکند.