یعنی چه
ابن عبری در لغت به معنای «فرزند فرد عبری» یا «پسر یهودی» است. این عبارت لقب گریگوریوس ابوالفرج ملطی (بار هبرایا)، دانشمند، پزشک و الهیدان بزرگ مسیحی یعقوبی در قرن سیزدهم میلادی (هفتم هجری) است. دلیل این نامگذاری، یهودیالاصل بودن پدرش (تاجالدین اهرون پزشک) بود که بعدها به آیین مسیحیت درآمد.
تلفظ
این ترکیب در زبان فارسی با کسرِ نونِ صفتِ بیانی به صورت «اِبْـنِ عِـبْـری» تلفظ میشود. در زبان سریانی به صورت «بار هبرایا» (Bar ʿEbrāyā) خوانده میشود.
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، پاسخ به پرسشهایی نظیر «مورخ و پزشک مسیحی قرن هفتم» یا «نویسنده کتاب تاریخ مختصر الدول»، کلمه ۷ حرفی «ابن عبری» یا معادلهای آن است.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی و غربی، این شخصیت تاریخی بیشتر با نام لاتینشدهٔ Bar Hebraeus یا Barhebraeus شناخته میشود.
به عربی
در متون و منابع تاریخی عربی، نام او به صورت «ابن العبری» (با الف و لام تعریف) و همچنین «غریغوریوس ابوالفرج بن هارون الملطی» ثبت شده است.
به فارسی
از آنجا که «ابن عبری» یک اسم خاص تاریخی (عَلَم) است، برگردان معنایی عام در فارسی ندارد؛ اما ترجمه تحتاللفظی و ترکیبی آن در زبان فارسی برابر با «فرزندِ عبرانی» یا «پسرِ یهودیزاده» است.
در قرآن
عبارت ترکیبی «ابن عبری» به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در متن قرآن یا تفاسیر معتبر قرآنی کاربرد و سابقهای ندارد. اگرچه واژه «ابن» در قرآن فراوان است، اما کلمه عبری در آن وجود ندارد.
نماد چیست
این واژه نماد مفهومی یا اسطورهای خاصی نیست؛ اما در تاریخ علم و ادبیات شرق، شخصیت ابن عبری نماد دانش جامعالاطراف (علامه بودن) و پل ارتباطی فرهنگی میان تمدنهای سریانی، اسلامی، یونانی و مغول در عصر خویش به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ابن عبری
«ابن عبری» واژهای عام در لغتنامهها نیست، بلکه یک اسم خاص تاریخی و لقب دانشمند، مورخ، پزشک و الهیدان برجسته مسیحی یعقوبی در قرن هفتم هجری (سیزدهم میلادی) یعنی «گریگوریوس ابوالفرج ملطی» است. وجه تسمیه این لقب به پدر او بازمیگردد که یک پزشک یهودیالاصل ملقب به تاجالدین اهرون بود و بعدها مسیحی شد؛ از این رو به وی لقب ابن عبری (فرزند فرد عبری) دادند.
او در سال ۱۲۲۶ میلادی در ملطیه متولد شد و به دلیل دانش فراوانش در فلسفه، لاهوت، تاریخ و پزشکی، مدتی پزشک هولاکوخان مغول بود و در نهایت به مقام عالی کلیسایی (مفریان مشرق) دست یافت. او آثار ارزشمند متعددی به زبانهای سریانی و عربی تالیف کرد که کتاب تاریخی معروف «تاریخ مختصر الدول» از آن جمله است.
ابن عبری در نهایت در سال ۱۲۸۶ میلادی در شهر مراغه ایران درگذشت. در متون قدیمی و جدولهای کلمات متقاطع، نام او، معادل سریانیاش (بار هبرایا) یا عنوان «ابوالفرج ملطی» همواره به عنوان یکی از مفاخر علمی قرون وسطی مورد توجه قرار میگیرد.