یعنی چه
تمساح به جانوران خزنده، سختپوست و نیمهآبزی از راستهٔ تمساحسانان گفته میشود که فک و دندانهای بسیار قوی دارند. در لغتنامههای کهن مانند دهخدا، این واژه مجازاً به معنای مرد بسیار دروغگو، بدخو یا مکار نیز به کار رفته است.
جمله سازی
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «تِمْسَاح» (تِ مْ س ا ح) تلفظ میشود.
در جدول
کلمه «تمساح» دقیقاً ۵ حرف دارد. در متون کهن فارسی و جدولها، گاهی از واژه «نهنگ» به عنوان معادل قدیم آن استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به گونه دقیق این جانور، از واژههای Crocodile یا Alligator استفاده میشود.
به عربی
این واژه در زبان عربی نیز به همین صورت به کار میرود و جمع مکسر آن «تماسیح» است.
به ترکی
در ترکی استانبولی عینا از واژه Timsah استفاده میشود، در حالی که در برخی لهجههای قدیمی واژه Alavan کاربرد داشته است.
به فارسی
در ادبیات کهن فارسی (مانند شاهنامه فردوسی و اشعار خاقانی)، واژه «نهنگ» به جای تمساح امروزی به کار میرفته است. همچنین در زبان بلوچی به نوعی تمساح پوزه کوتاه ایرانی «گاندو» میگویند. واژه امروزی و رایج دیگر آن نیز «کروکودیل» است.
نماد چیست
در فرهنگ عمومی و جهانی، تمساح نماد تزویر، ریاکاری و فریبکاری است که این مفهوم از اصطلاح «اشک تمساح» (گریه دروغین) نشات میگیرد. در ادبیات افسانهای، نماد قدرت، خشونت و شکارچیگری است، در حالی که در مصر باستان نماد برکت، باروری و حفاظت بوده و خدایی به نام «سوبک» با سر تمساح داشتند.
جمعبندی و توضیح کامل تمساح
واژه «تمساح» بر خلاف ظاهرش یک واژه خالص عربی نیست، بلکه وامواژهای از زبان قبطی (زبان باستانی مصر) است که ابتدا وارد زبان عربی شده و سپس به زبان فارسی راه یافته است. این واژه به طور مستقیم در قرآن کریم نیامده و نباید با واژه «تماثیل» (به معنی بتها و مجسمهها) اشتباه گرفته شود.
این جانور نیمهآبزی و سختپوست در فرهنگهای مختلف نمادهای متفاوتی دارد؛ از نماد قدرت و برکت رود نیل در مصر باستان گرفته تا نماد فریبکاری و تزویر در فرهنگ عمومی که ریشه در اصطلاح معروف «اشک تمساح» دارد. در ادبیات کهن فارسی، شاعران بزرگی همچون فردوسی از واژه «نهنگ» برای اشاره به این موجود استفاده میکردند.