یعنی چه
مهبانگ در اخترشناسی و کیهانشناسی مدرن، به مدل علمی پذیرفتهشدهای اشاره دارد که بر اساس آن، جهان کنونی ما حدود ۱۳.۸ میلیارد سال پیش از یک وضعیت بسیار فشرده، داغ و غلیظ (تکینگی) آغاز شده و از آن زمان تا کنون در حال انبساط و خنک شدن است.
تنزلو/تلفظ
این واژه به صورت مِهبانگ (با کسره م و سکون ه) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ طراح برای راهنمای «انفجار بزرگ کیهانی» یا «نظریه سرآغاز جهان» به کار میرود و دقیقاً دارای ۶ حرف است.
به انگلیسی
اصطلاح انگلیسی Big Bang اولین بار در سال ۱۹۴۹ توسط کیهانشناس انگلیسی، فرد هویل، ابداع شد که واژه فارسی مهبانگ ترجمه ساختاری و مستقیم آن است.
به فارسی
واژه مهبانگ یک ترکیب ابداعی معاصر در زبان فارسی است که از دو بخش «مِه» (به معنی بزرگ یا عظیم) و «بانگ» (به معنی صدا، خروش یا انفجار) تشکیل شده و معنای تحتاللفظی آن بانگِ بزرگ است.
در قرآن
خود واژه مهبانگ به دلیل جدید بودن در قرآن وجود ندارد؛ اما بسیاری از مفسران معاصر و پژوهشگران، مفهوم علمی جدا شدن و انبساط کیهان را با آیه ۳۰ سوره انبیاء (...أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا...) که به پیوستگی اولیه و سپس باز شدن آسمانها و زمین اشاره دارد، مطابقت میدهند.
نماد چیست
این نظریه در محافل علمی و فلسفی نماد نقطه آغازین فضا-زمان و تولد جهان از یک تکینگی فیزیکی است. در تصویرسازیهای علمی نیز معمولاً با یک نقطه نورانی خیرهکننده در حال انبساط مخروطی نشان داده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مهبانگ
مهبانگ یا انفجار بزرگ، برجستهترین و پذیرفتهشدهترین مدل کیهانشناسی برای تبیین منشأ جهان است. بر اساس این نظریه، کل ماده، انرژی، فضا و حتی زمان در حدود ۱۳.۸ میلیارد سال پیش در یک نقطه بینهایت کوچک، داغ و متراکم متمرکز بود که ناگهان شروع به انبساط سریع کرد و کماکان این گسترش ادامه دارد.
واژه فارسی مهبانگ که توسط واژهگزینان معاصر به عنوان معادل دقیق واژه انگلیسی Big Bang ساخته شده، ساختاری هوشمندانه از دو جزء «مِه» (عظیم) و «بانگ» (صدا/انفجار) دارد. این واژه به خوبی توانسته جایگزین عبارات بیگانه در متون علمی و آموزشی کشور شود.
اگرچه این مفهوم برخاسته از فیزیک و کیهانشناسی مدرن است و اصطلاحی سنتی محسوب نمیشود، اما در ابعاد فلسفی و دینی نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ به طوری که مفسران مذهبی ساختار درونی آن را با آیات مربوط به آفرینش اولیه جهان همسو میدانند و در واژهشناسی علمی نیز، متضاد مفهومی آن را واژه «مِهرُمب» (Big Crunch) قرار دادهاند.