یعنی چه
این اصطلاح در اصل و به صورت صحیح «دمامت منظر» (با حرف د) است. دمامت به معنی زشتی صورت و کوچکی جثه بوده و منظر به معنای چهره و ظاهر است؛ بنابراین ترکیب آنها به معنای دارا بودن قیافه یا دیداری زشت و ناپسند است که حس زیبایی را برنمیانگیزد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب با فتح دال و ميم اول در واژه نخست، و فتح ميم و سكون نون در واژه دوم به صورت [دَمامَتِ مَنْظَر] است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «ذمامت منظر» یا شکل صحیح آن «دمامت منظر» به عنوان پاسخ برای طراحانی که به زشترویی و بدقیافگی اشاره دارند، استفاده میشود و دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
برای توصیف این حالت در زبان انگلیسی از عباراتی که به زشتی چهره یا عدم جذابیت ظاهری اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد و در متون عربی برای اشاره به فردی با صورت ناخوشایند از تعابیر دمیم یا قبیح الوجه استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای دقیق و اصیل فارسی این ترکیب شامل واژگانی چون زشتروی، بدقیافه، دژمان، و زشتدیدار است که همگی مفهوم دوری از زیبایی ظاهری را میرسانند.
در قرآن
ترکیب «دمامت منظر» یا واژه «دمامت» در قرآن کریم به کار نرفته است. از ریشه (د م م) تنها فعل «دمدم» در سوره شمس آمده که به معنی هلاکت و کوبیدن است و ارتباطی با زشتی صورت ندارد.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و حکایات کهن (مانند گلستان سعدی)، این اصطلاح نماد و مظهر این است که نباید انسانها را از روی ظاهر قضاوت کرد؛ چرا که بسیارند افرادی با دمامت منظر که باطنی شریف، خردمند و پر از حکمت دارند.
جمعبندی و توضیح کامل ذمامت منظر
عبارت «ذمامت منظر» یک اشتباه املایی رایج ناشی از همآوایی حروف است و شکل درست و ثبتشده آن در لغتنامههای معتبر فارسی و عربی، «دمامت منظر» (با حرف دال) است. این اصطلاح از ترکیب دو واژه عربی «دمامت» به معنی زشتی چهره و «منظر» به معنی ظاهر و دیدار شکل گرفته است و در مجموع برای توصیف افراد زشتروی، بدقیافه یا کریه المنظر به کار میرود.
در متون کهن و ادبیات تعلیمی ایران، این ویژگی ظاهری معمولاً به عنوان یک ابزار بلاغی برای ایجاد تضاد استفاده میشود تا به مخاطب یادآوری کند ارزش واقعی انسانها به عمق دانش، حکمت و پاکی باطن آنهاست، نه به سیمای ظاهری و چشمانداز صورتشان. نمونههای متعددی از این مفهوم در حکایات پادشاهان و دانشمندانِ زشتروی در تاریخ ادبیات به چشم میخورد.