یعنی چه
مفتتن در لغت به کسی گفته میشود که درگیر فتنه، امتحان و آزمایش شده یا بر اثر جذبه و عشقی شدید، عقل و دلش ربوده و فریفته شده باشد.
تلفظ
این واژه بر اساس نقش (اسم مفعول یا اسم فاعل) به صورت مُفتَتَن یا مُفتَتِن تلفظ میشود که تلفظ رایج ادبی آن بیشتر با فتح تاء دوم است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «شیفته»، «دلباخته» یا «آزمایششده»، کلمه ۵ حرفی «مفتتن» یا «مفتون» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم مجذوب شدن و غلبه احساسات بر عقل، از این واژهها استفاده میشود.
به عربی
واژه مفتتن خود ریشه عربی دارد و در زبان عربی معیار از مشتقات دیگر این ریشه یا کلمات هممعنی برای بیان دلبستگی شدید استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی، مفاهیمی چون دلباختگی، شیدایی، واله بودن و از دست رفتن هوشیاری به خاطر عشق یا جذبه، نزدیکترین برگردانها برای این واژه هستند.
در قرآن
خود واژه «مفتتن» به صورت دقیق در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ اما ریشه آن (ف ت ن) کاربرد بسیار زیادی دارد. نزدیکترین واژه به آن «المفتون» در آیه ۶ سوره قلم است که به معنای آزمایششده یا دچار جنون و فریب آمده است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و عاشقانه، این کلمه نمادی از بیخودی، تسلیم محض بودن در برابر جذبه معشوق و غلبه کامل احساسات و کششهای قلبی بر مصلحتاندازی عقلانی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مفتتن
واژه «مفتتن» یک لغت اصیل عربی از ریشه «ف ت ن» است که به متون ادبی، عرفانی و دینی زبان فارسی راه یافته است. این واژه بر اساس موقعیت ساختاری خود میتواند به معنای کسی باشد که مورد آزمایش و امتحان سخت قرار گرفته، یا کسی که بر اثر یک جذبه عاطفی و بیرونی، هوش و حواس خود را از دست داده و کاملاً فریفته و مجذوب شده است.
اگرچه این کلمه در گفتوگوهای روزمره مردم کاربرد چندانی ندارد، اما در اشعار کهن و متون منثور قدیمی برای نشان دادن حالت شیدایی و دلباختگی مفرط، یا توصیف انسانهای فتنهزده به کار رفته است. درک معنای آن به فهم بهتر مشتقاتی همچون فتنه، مفتون و افتتان کمک میکند.