یعنی چه
این عبارت در لغت به معنی «همراه و ملازم در غار» است. در اصطلاح تاریخ اسلام، به شخصی اشاره دارد که در جریان هجرت پیامبر اکرم (ص) از مکه به مدینه، در غار ثور پناه گرفت و ملازم ایشان بود. این عنوان در سنت و تاریخ اسلامی بهطور مشهور برای اشاره به ابوبکر بن ابیقحافه به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی ساخته شده و تلفظ صحیح آن با کسرهٔ حرف «ح» در واژه اول و سکون «ل» و «ر» در واژه دوم به صورت صاحبالْغار است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان ملازم پیامبر در غار یا لقب ابوبکر، عبارت ۹ حرفی «صاحب الغار» یا معادل ۶ حرفی آن «یار غار» است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی تاریخی و اسلامی برای ترجمه این واژه و مفهوم از ترکیبهای فوق استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح کاملاً عربی است و در متون تفسیری و روایی جهان عرب به همین صورت یا با واژه رفیق به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق و رایج این کلمه در ادبیات، تعابیری همچون «یار غار»، «همراه غار» و «رفیق غار» هستند که به مرور زمان کاربرد کنایی وسیعتری یافتهاند.
در قرآن
عین کلمه «صاحب الغار» در قرآن نیامده، اما مفهوم آن در آیه ۴۰ سوره توبه به صراحت ذکر شده است: «...إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا...» که در تفاسیر اسلامی، مصداق این همراه و صاحب، ابوبکر صدیق دانسته شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی و اسلامی، این عبارت و شکل فارسی آن (یار غار) به نمادی برای همراهی پا به پای یک دوست تا پای جان، توکل در بحرانها و رفاقت بیشائبه در تاریکترین و سختترین شرایط زندگی تبدیل شده است.
جمعبندی و توضیح کامل صاحب الغار
عبارت «صاحب الغار» یک اصطلاح قرآنی–تاریخی ارزشمند است که ریشه در زبان عربی دارد و از ترکیب دو واژه «صاحب» (به معنی همراه و ملازم از ریشه ص-ح-ب) و «الغار» (به معنی غار) تشکیل شده است. این اصطلاح به داستان هجرت مخفیانه پیامبر اسلام (ص) از مکه به مدینه و پناه گرفتن ایشان در غار ثور اشاره دارد. در مستندات تاریخی و تفاسیر فریقین، این لقب به طور مشخص برای ابوبکر بن ابیقحافه به عنوان تنها همراه پیامبر در آن واقعه استفاده میشود.
این اصطلاح پس از ورود به زبان و ادبیات فارسی، تغییر شکل کنایی یافت و به صورت «یار غار» جاودانه شد. شاعران و ادیبان بزرگ پارسیگو از این مفهوم برای توصیف عالیترین درجهٔ دوستی، وفاداری، محرمِ اسرار بودن و رفاقت در اوج سختیها و خطرات استفاده کردهاند؛ به طوری که امروزه به هر رفیق شفیق و مخلصی که در تمام فراز و نشیبها کنار انسان بماند، یار غار میگویند.