معنی
واژه جذع در اصل به معنای بخش اصلی، استوار و ستونی هر چیز است؛ لذا به تنه درختان (مخصوصاً نخل خرما)، تیرهای چوبی سقف که ساختار را نگه میدارند، و همچنین تنه یا فیزیک اصلی بدن انسان و حیوان (منهای سر و دست و پا) جذع گفته میشود.
یعنی چه
این کلمه به هر چیزی دلالت دارد که به عنوان پایه و استوانه اصلی عمل میکند و شاخهها یا اعضای دیگر به آن متصل میشوند. در اصطلاح فقهی و دامداری نیز به حیوان جوانِ به سن بهرهبرداری رسیده (مانند گوسفند یکساله) جذع میگویند.
مترادف
مترادفهای این واژه با توجه به سیاق متن شامل تنه، ساقه ضخیم، کنده درخت، ستون و در کاربرد زیستشناختی شامل پیکر و بدن (انسان یا حیوان) است.
ریشه
این واژه از ریشه ثلاثی عربی «ج ذ ع» مشتق شده است که مفهوم اصلی آن به بخش محکم و شاخهبندینشده چیزی اشاره دارد. جمع آن به صورت جذوع، جذعان یا أجذاع میآید.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی معمولاً به صورت «جِذْع» (Jez') تلفظ میشود که به معنای تنه درخت است. در مصارف دامداری واژه همکد آن به صورت «جَذَع» (Jaza') تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «تنه درخت خرما»، «ستون چوبی سقف» یا «پیکر انسان»، واژه ۳ حرفی «جذع» قرار میگیرد.
به انگلیسی
بر اساس کاربردهای مختلف این کلمه، معادلات انگلیسی دقیق آن برای تنه درخت Trunk، برای آناتومی بدن Torso و برای حیوانات جوان Yearling است.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و در زبان عربی معیار به همین صورت با جمع تکسیر «جذوع» برای اشاره به کنده و تنه درختان یا ستونهای نگهدارنده سقف استفاده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق و مستقیم این واژه در زبان فارسی برابر با «تنه»، «کنده» و «ستون» است که در ترجمههای متون کهن و قرآنی به وفور به کار رفته است.
نماد چیست
در فرهنگ قرآنی (داستان حضرت مریم)، جذع نخل نماد رویش برکت از دل خشکی و ناامیدی و جریان رحمت الهی در اوج تنهایی است. همچنین در ادبیات اسلامی و داستان ستون حنانه، نماد اشتیاق، عشق و دلتنگی جمادات برای پیامبر اکرم (ص) به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل جذع
واژه «جذع» کلمهای وامگرفته از زبان عربی است که در اصل به معنای تنه درخت، بهویژه درخت خرما، و همچنین تیر یا ستون چوبی سقف ساختمانهاست. این کلمه در ساختار زبانی خود به مفهوم مبنا، استوانه و بخش اصلی یک شیء یا فیزیک اشاره دارد، به طوری که در علوم زیستی و کالبدشناسی نیز به تنه اصلی بدن انسان یا حیوان (منهای اندامهای حرکتی) جذع یا torso میگویند. همچنین در حوزه فقه و دامداری، واژه همریشه آن (جَذَع) برای توصیف دامهای جوانی که به سن بازدهی رسیدهاند استفاده میشود.
این واژه جایگاه ویژهای در متون اسلامی و آیات قرآن کریم دارد؛ مشهورترین کاربرد آن در سوره مبارکه مریم است که در آن به تنه درخت خرما (بِجِذْعِ النَّخْلَةِ) اشاره شده و نمادی از امید، برکت و رحمت الهی در اوج تنهایی و سختی است. علاوه بر این، در فرهنگ و ادبیات عرفانی، ماجرای ناله ستون حنانه (که از جنس تنه نخل بود) به این کلمه ابعادی نمادین از عشق و دلتنگی جمادات بخشیده است.
در بازیها و سرگرمیهای فکری مانند جدول کلمات متقاطع، این واژه به عنوان یک کلمه کلیدی سه حرفی و دقیق شناخته میشود که معمولاً طراحان جدول از آن برای به چالش کشیدن اطلاعات عمومی و مذهبی مخاطبان استفاده میکنند.