یعنی چه
در اصطلاح علمی و زیستشناسی، درونآمیزی به فرایند جفتگیری و تولیدمثل میان افراد یا جاندارانی گفته میشود که از نظر ژنتیکی به یکدیگر نزدیک هستند یا رابطه خویشاوندی دارند. این پدیده در ژنتیک جامعه و اصلاح نژاد بررسی میشود و تکرار آن منجر به افزایش همخونی (هوموزیگوسیتی) شده و احتمال بروز بیماریهای ارثی و کاهش توان بقای گونه را بالا میبرد که به آن «کاستی درونآمیزی» میگویند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «دَرونْآمیزی» است که از دو بخش «درون» و «آمیزی» (از مصدر آمیختن) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این مدخل خودِ واژه «درون امیزی» (بدون نیمفاصله) است که دقیقاً ۹ حرف دارد. واژههای مترادف آن مانند خویشآمیزی نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
معادل اصلی و علمی این واژه در زبان انگلیسی Inbreeding است. در مواردی که به روابط زناشویی محارم یا خویشاوندان بسیار نزدیک انسان اشاره دارد، گاهی از واژه Incest استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای مفاهیم زیستشناسی و تولیدمثل جانداران از اصطلاح İç üreme یا İç karışım و برای جوامع انسانی و ازدواج فامیلی از Akraba evliliği استفاده میشود.
به فارسی
واژه «خویشآمیزی» معادل مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای این اصطلاح است. در متون قدیمیتر یا تخصصیتر زیستشناسی از واژههایی چون درونگشنی، درونزایی و همخونی نیز استفاده شده است.
نماد چیست
در علم ژنتیک و رسم شجرهنامههای ژنتیکی، ضریب درونآمیزی و همخونی را با حرف بزرگ انگلیسی F نشان میدهند. همچنین در نمودارهای تبارشناختی، اتصال بین دو جفت خویشاوند که درونآمیزی دارند، به جای یک خط معمولی با دو خط افقی موازی رسم میشود.
جمعبندی و توضیح کامل درون امیزی
واژه «درونآمیزی» یک اصطلاح ترکیبی و نوظهور در زبان فارسی است که عمدتاً در حوزههای علمی نظیر زیستشناسی، ژنتیک و اصلاح نژاد کاربرد دارد. این واژه از ترکیب «درون» (به معنی داخل) و «آمیزی» (از مصدر آمیختن) ساخته شده و توصیفکننده فرآیند جفتگیری میان جانداران با تشابه ژنتیکی بالا و قرابت فامیلی است.
از نظر علمی، تکرار درونآمیزی در یک جمعیت گیاهی یا جانوری باعث پدیدهای به نام «کاستی درونآمیزی» میشود؛ چرا که با افزایش همخونی، ژنهای مغلوب و معیوبِ پنهان، فرصت بروز پیدا کرده و منجر به ضعف سیستم ایمنی، بیماریهای ارثی و کاهش نرخ باروری نسلهای بعدی میگردند. فرهنگستان زبان فارسی واژه «خویشآمیزی» را به عنوان معادل رسمی آن برگزیده است.