یعنی چه
در ادبیات سیاسی، امنیتی و اجتماعی، به فرد، مأمور یا سیاستمداری گفته میشود که رازهایش فاش شده، اعتبارش مخدوش گردیده یا دیگر کارایی سابق را برای سیستم و حامیانش ندارد؛ در نتیجه کنار گذاشته و طرد میشود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «مُهره» (صدادار پیشین و راء مفتوح) و «سوخته» (صفت مفعولی از مصدر سوختن) تشکیل شده است که با کسرهٔ اضافه به هم متصل میشوند.
در جدول
در سؤالات جدول کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح کنایی که به عنصر از کار افتاده یا مأمور لو رفته اشاره دارد، دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در فضای جاسوسی و اطلاعاتی غرب از اصطلاح Burned استفاده میشود و در روابط عمومی به فردی که تاریخ مصرفش تمام شده Has-been میگویند.
به عربی
در رسانههای عربی برای توصیف سیاستمداران یا مهرههای امنیتی که دیگر کارایی ندارند و افشا شدهاند، از تعبیر «محروق» استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای این مفهوم کنایی، عباراتی به معنی فرد طردشده یا کسی که زمان اعتبار و استفاده از او به پایان رسیده به کار میرود.
نماد چیست
این واژه بهصورت نمادین یادآور مهرهٔ شطرنج واژگونشده یا خاکسترشده است. نمادی از ابزاری که قربانی شده تا عناصر اصلی حفظ شوند و نشاندهندهٔ بیارزش شدن ناگهانی فرد پس از پایان کارکردش است.
جمعبندی و توضیح کامل مهره سوخته
اصطلاح کنایی «مهره سوخته» ریشه در بازیهای تختهای قدیمی مانند نرد یا شطرنج دارد؛ جایی که مهره بر اساس قوانین بازی از زمین اخراج میشد یا کارایی خود را از دست میداد و به آن «سوخته» میگفتند. این مفهوم در دوران مدرن ابتدا به ادبیات جاسوسی و امنیتی راه یافت و سپس به یک اصطلاح پرکاربرد در علوم سیاسی و روابط اجتماعی تبدیل شد.
این عبارت دقیقاً به فرد یا جریانی اشاره دارد که روزگاری بسیار کلیدی و مؤثر بوده، اما به دلیل افشای اطلاعات، رسوایی یا تغییر استراتژی حامیان، تمام اعتبار و کارایی خود را از دست داده است. سیستمها معمولاً برای حفظ بقای خود یا فرار از مسئولیت، چنین افرادی را به عنوان سپر بلا قربانی کرده و کاملاً کنار میگذارند.