یعنی چه
ممسوس در لغت به معنای چیزی است که مورد لمس قرار گرفته یا دستخورده است. در باورهای سنتی و کاربرد اصطلاحی، به فردی که عقلش مختل شده یا در اثر تماس نیروهای غیرعادی (مانند جن) دچار جنون گشته، ممسوس میگفتند. در عرفان نیز به معنای شیفته و ذوبشده در ذات الهی به کار میرود.
تلفظ
این واژه به صورت مَمْسوس (mamsūs) تلفظ میشود. حروف آن شامل مَـ (مفتوح)، مْ (ساکن)، سـ (مضموم)، و، س (ساکن) است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه ممسوس معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای 'دیوانه'، 'مجنون' یا 'لمسشده' به کار میرود و دقیقاً دارای ۵ حرف است.
به عربی
در زبان عربی این واژه اسم مفعول از ریشه (م س س) است و در متون کهن به فردی که دچار آسیب ذهنی یا جنزدگی شده باشد اشاره دارد.
به ترکی
در زبان ترکی متناسب با سیاق متن، برای معنای لغوی از Dokunulmuş و برای معنای اصطلاحی و عامیانه از اصطلاحاتی مانند Cin çarpmış استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل 'دستخورده' و 'سوده' برای معنای حقیقی، و واژگان 'دیوانه'، 'مجنون'، 'مختلالعقل' و 'شیفته' برای معانی مجازی و اصطلاحی آن است.
در قرآن
خود واژه «ممسوس» به صورت مستقیم در متن قرآن ذکر نشده است؛ با این حال، ریشه آن یعنی «مسّ» و مفاهیمی نظیر «مَسَّهُ الشَّیْطَانُ» (آسیب و تماس شیطان) در آیات مختلف برای توصیف حالات روحی یا آسیبها به کار رفته است که ریشه تفسیر لغوی این کلمه است.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ و ادبیات اسلامی و عرفانی، به واسطه حدیث نبوی در حق حضرت علی (ع) که فرمودند «إنَّ علیّاً مَمسُوسٌ فی ذاتِ الله»، به نمادی برجسته از 'فنای فیالله'، ذوب شدن در حقیقت معشوق، شیفتگی مطلق و بیتوجهی به معیارهای مادی دنیوی تبدیل شده است.
جمعبندی و توضیح کامل ممسوس
واژه ممسوس یک کلمه با ریشه عربی (م س س) است که در دو قلمرو کاملاً متفاوت معنایی کاربرد دارد. در مرتبه نخست و عامیانه، این کلمه به معنای لمسشدگی است که در باورهای سنتی به فرد مجنون یا جنزده اطلاق میشد؛ چرا که گمان میکردند عقل این افراد بر اثر تماس نیروهای پنهان آسیب دیده است.
در مرتبه دوم و عالیتر، ممسوس بار معنایی عرفانی و مقدسی به خود میگیرد. در این رویکرد، ممسوس به کسی گفته میشود که چنان غرق در انوار الهی و حقیقت مطلق گشته که عقل مصلحتاندیش زمینی را از دست داده و دچار نوعی شیدایی و والایش روحی شده است.
بنابراین شناخت این کلمه مستلزم تفکیک میان کاربرد عامیانه آن (به معنی مختلالعقل) و کاربرد مدحی و عرفانی آن (به معنی ذوبشده در ذات حق) است تا معنای دقیق متون تاریخی و ادبی به درستی درک شود.