معنی
واژهٔ «لمن» در واقع یک ساختار نحوی و ترکیبی عربی است که به معنای «برای چه کسی؟»، «به چه کسی؟» یا «مالِ چه کسی؟» به کار میرود. این ترکیب در جملات پرسشی برای پرسش از مالکیت، تعلق یا جهت یک چیز استفاده میشود و در جملات خبری نیز به معنای «برای کسی که...» میآید.
یعنی چه
عبارت «لمن» از نظر مفهوم لغوی یعنی جویا شدن از صاحب و مالک اصلی یک شیء یا یک مقام. در ادبیات فارسی، وقتی صحبت از «لمن» میشود، معمولاً اشاره به همان پرسش بنیادین و معروف قرآنی است که به مالکیت مطلق و ابدی خداوند بر جهان هستی دلالت دارد.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «لِمَنْ» (li-man) است؛ که در آن حرف «لِ» با صدای کوتاه کسره و «مَنْ» با صدای کوتاه فتحه و سکون حرف نون خوانده میشود. در هنگام اتصال به کلمات بعدی (مانند الملک)، نون ساکن با کسره خوانده میشود (لِمَنِ الْمُلْک).
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژهٔ «لمن» به عنوان یک پاسخ ۳ حرفی برای راهنماهایی چون «برای چه کسی در عربی»، «مالِ که» یا «عبارت قرآنی به معنی پادشاهی مال کیست» مورد استفاده قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به ساختار جمله و نقش دستوری، معادلهای دقیق این واژه عبارتند از For whom یا To whom برای بیان «برای/به چه کسی» و همچنین واژه استفهامی Whose برای بیان مالکیت.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی فصیح است و از ترکیب حرف جر «لِـ» (به معنی برای) و اسم استفهام یا موصول «مَنْ» (به معنی چهکسی / کسی که) تشکیل شده است.
به فارسی
نزدیکترین و دقیقترین برگردانهای این واژه در زبان فارسی روان، عباراتی مانند «مالِ کی؟»، «از آنِ چه کسی؟» و «برای چه کسی؟» هستند که کاملاً همان بار معنایی استفهامِ مالکیت را منتقل میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل لمن
واژهٔ «لمن» در اصل یک واژهٔ مستقل و اصیل فارسی نیست، بلکه یک ترکیب نحوی پرکاربرد در زبان عربی است که به واسطهٔ ورود قرآن کریم و آمیختگی ادبیات فارسی با معارف اسلامی، از دیرباز به فرهنگ و متون کهن ما راه یافته است. این واژه از حرف جر «لِ» و ضمیر «مَن» ساخته شده و معنای آن «برای چه کسی» یا «مال چه کسی» است.
در ادبیات فارسی، این واژه بیش از هر چیز یادآور آیهٔ ۱۶ سوره مبارکه غافر («لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ») است. به همین جهت، اصطلاحاتی نظیر «کوسِ لمن الملک زدن» یا «دعویِ لمن الملک داشتن» در شعر و نثر فارسی مجازاً به معنای ادعای پادشاهی مطلق کردن، غرور، تکبر بیش از حد و خود را مالک جهان دانستن به کار میرود و شاعران بزرگی همچون نظامی گنجوی از آن بهره بردهاند.