معنی
قمح در زبان عربی به معنای دانه گندم (wheat) است و در حالت مصدری به معنای بالا گرفتن و بلند کردن سر (مانند سر بالا گرفتن شتر هنگام امتناع از نوشیدن آب) به کار میرود.
یعنی چه
این واژه به عنوان وامواژه در متون کهن فارسی و دینی استفاده شده و به دو مفهوم اصلی غلهٔ گندم و حالتِ رو به بالا نگهداشتن سر اشاره دارد.
متضاد
برای واژه قمح در معنای گندم متضاد لغوی دقیقی وجود ندارد (گاهی در کاربرد معنایی جو مقابل آن قرار میگیرد)؛ اما در معنای مصدری آن (سر بالا گرفتن)، واژههای نکس و اطراق به معنی به زیر انداختن سر، متضاد آن هستند.
تلفظ
این کلمه به فتح قاف و سکون میم به صورت «قَمْح» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «گندم به عربی» یا «سر بالا گرفتن در عربی»، کلمه ۳ حرفی «قمح» مد نظر قرار میگیرد.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان در کنار حنطه و برّ برای اشاره به دانه و گیاه گندم استفاده میشود.
به فارسی
معادل دقیق و مستقیم واژه قمح در زبان فارسی، «گندم» است.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و خاورمیانهای، قمح (گندم) به عنوان غذای اصلی انسان، مظهر و نماد فراوانی، رزق، برکت الهی و نوزایی طبیعت شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل قمح
واژه «قَمْح» یک لغت اصالتاً عربی با ریشهای کهن در زبانهای سامی است که به معنای «گندم» و همچنین در حالت مصدری به معنای «سر بالا گرفتن» میآید. اگرچه خود این کلمه به صورت مستقیم در قرآن کریم ذکر نشده، اما همخانوادهٔ آن در قالب اسم مفعولِ «مُقْمَحُونَ» در آیه ۸ سوره یس به معنی کسانی که سرهایشان به اجبار رو به بالا نگاه داشته شده، به کار رفته است.
این واژه در متون ادبی، فقهی و تاریخی فارسی نیز به عنوان یک وامواژه راه یافته و مترادف کلماتی چون حنطه و بُرّ است. در فرهنگهای مختلف، قمح یا همان گندم نماد بارز برکت، روزی مادی، باروری و زندگی به شمار میرود.