یعنی چه
جوهر لیمو نام رایج و عامیانه برای اسید سیتریک (Citric Acid) است. این ماده یک اسید آلی ضعیف، بیرنگ، بلوری و محلول در آب است که طعم ترشی دارد و بهطور طبیعی در مرکبات بهویژه لیموترش یافت میشود. در صنایع غذایی و خانگی به عنوان چاشنی، طعمدهنده و نگهدارنده کاربرد فراوان دارد.
تلفظ
این ترکیب در زبان فارسی به صورت «جَوهَرِ لیمو» (jawhar-e limu) تلفظ میشود که شامل واژهٔ جوهر (به معنی اصل و عصاره) و لیمو است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «اسید لیمو» یا «نام دیگر اسید سیتریک»، عبارت «جوهر لیمو» با ۸ حرف به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل علمی و دقیق آن Citric acid و در اصطلاحات تجاری یا عامیانه گاهی به آن Sour salt (نمک ترش) میگویند.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح علمی آن «حمض الستريك» است، اما در بازار و فرهنگ عامه کشورهای عربی بیشتر با نام «ملح الليمون» (نمک لیمو) شناخته میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی به صورت علمی «Sitrik asit» نوشته میشود و در فرهنگ عامه و مصارف آشپزی به آن «Limon tuzu» (نمک لیمو) میگویند.
نماد چیست
جوهر لیمو در علم شیمی با فرمول مولکولی $C_6H_8O_7$ شناخته میشود و در صنایع غذایی اروپا دارای نماد شناسه «E330» است. از نظر نمادین و سنتی، این ماده مظهر ترشی، تنظیمکننده طعم، رسوبزدایی و پاککنندگی طبیعی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل جوهر لیمو
جوهر لیمو اصطلاحی قدیمی و عامیانه در زبان فارسی است که امروزه در علم شیمی به آن اسید سیتریک میگویند. واژه جوهر در گذشته به معنای عصاره، مایه یا اصل خالص یک ماده بوده و ترکیب آن با لیمو نشاندهنده عصاره ترشمزه حاصل از این میوه است. این ماده اسیدی ضعیف و بیخطر است که به طور طبیعی در انواع مرکبات یافت میشود.
این ترکیب به صورت پودر کریستالی سفید و شبیه به نمک تولید میشود و به دلیل داشتن طعم ترش مطبوع و خاصیت ضدعفونیکنندگی، کاربردهای بسیار وسیعی در صنایع غذایی، دارویی و حتی خانگی دارد. از جوهر لیمو به عنوان طعمدهنده در لواشک، ترشیجات، نوشیدنیها و همچنین به عنوان یک نگهدارنده طبیعی و تنظیمکننده اسیدیته (pH) استفاده میشود.
علاوه بر مصارف خوراکی، این ماده در خانهداری نیز کاربرد دارد و به دلیل خاصیت اسیدیاش، یک رسوبزدای بسیار قوی برای کتری، سماور و سطوح به شمار میرود. معادلهای بینالمللی آن در کشورهای همسایه مانند ترکیه و جهان عرب اغلب به معنای «نمک لیمو» ترجمه شده است که شباهت ظاهری آن به نمک خوراکی را نشان میدهد.