معنی
واژهٔ «آوخ» یکی از اصوات و شبهجملههای کهن در زبان فارسی است که در مواجهه با غم، فقدان، یا اندوهی عمیق برای ابراز سوز دل و تأسف شدید به کار میرود.
یعنی چه
این کلمه زمانی استفاده میشود که شخص دچار ناامیدی، شکست، یا از دست دادن شخص یا موقعیت ارزشمندی شده باشد و با ادای این صوت، سنگینی بار اندوه خود را نشان دهد.
مترادف
متضاد
هم خانواده
جمله سازی
تلفظ
این واژه به فتح واو (وَ) تلفظ میشود و یک واژه صوتی-احساسی کهن است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمهٔ آوخ معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی که کلماتی نظیر صوتِ اندوه، کلمه تأسف، یا مترادف افسوس و دریغ را میخواهند، کاربرد دارد.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی (مانند اشعار خاقانی، مولوی و سعدی)، آوخ نمادی برای شکایت از ناپایداری روزگار، حسرت عشقِ از دست رفته، یا اندوههای عمیق فلسفی و عاطفی است.
جمعبندی و توضیح کامل آوخ
واژهٔ «آوخ» یکی از اصوات و شبهجملههای اصیل و کهن زبان فارسی است که ریشه در زبان پهلوی (فارسی میانه) دارد. این کلمه به عنوان یک واژه صوتی-احساسی برای ابراز اندوه، تأسف عمیق، و حسرت به کار میرود و مترادف کلماتی چون آه، افسوس و دریغ است. اگرچه این واژه ریشه اشتقاقی عربی یا صرفی منظم ندارد، اما در لغتنامههای بزرگی چون دهخدا، معین و عمید به خوبی تشریح شده و حتی معنای ثانویهای به عنوان اسم (به معنی نصیب و بهره) برای آن ذکر شده است.
در ادبیات کلاسیک فارسی، شاعران نامداری مانند سعدی از این کلمه برای بیان سوز دل و شکایت از گردش روزگار استفاده کردهاند. در بخش متضادها، کلماتی مانند شادا، زهی و خهی که برای شادی و تحسین هستند در برابر آن قرار میگیرند. این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما معادلهای مفهومی نزدیکی همچون «یا حسرتا» و «هیهات» یا صفت «أوّاه» (به معنی بسیار تضرعکننده و آه کِشنده) در زبان عربی برای آن وجود دارد که عمق معنایی این واژه عاطفی را بازگو میکند.