معنی
خونابه در اصطلاح عمومی به مخلوطی از خون و آب یا مایعات خونی ریخته شده از زخم گفته میشود. در علم پزشکی نیز به مایع شفاف و زردرنگی که پس از لخته شدن خون جدا میشود (سرم خون) اطلاق میگردد.
یعنی چه
این واژه از ترکیب دو جزء «خون» و «آب» ساخته شده و به معنای هر نوع مایع زیستی است که حاوی خون رقیق شده باشد. در معنای کنایی و ادبی، به اشکی که از شدت غم و اندوه به رنگ خون درآمده باشد «خونابه» میگویند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «خونآبه» (Xun-ābe) است که از دو بخش خُون (Xun) و آبِه (ābe) تشکیل میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «خونابه» یک پاسخ ۶ حرفی است. از مترادفهای آن در جدول میتوان به «خوناب»، «زردآب» یا «سرم» اشاره کرد.
به انگلیسی
در مراجع پزشکی و علمی انگلیسی، برای این واژه از معادلهای Serum یا Plasma استفاده میشود. همچنین برای ترشحات خونی زخم کلمه Serosanguinous به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی، دقیقترین معادل پزشکی برای خونابه (سرم) واژه «مصل» یا «مصل الدم» است. در تعابیر ادبی نیز از عبارتهایی مانند «دموع مشوبة بالدم» استفاده میشود.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و اشعار عرفانی فارسی، خونابه جاری شدن از چشم، نماد و کنایه از غمی بسیار سنگین، هجران، مصیبت بزرگ و عشق صادقانهای است که عاشق در آن به جای اشک، خون گریه میکند.
جمعبندی و توضیح کامل خونابه
واژه «خونابه» یک ترکیب اصیل فارسی از دو جزء «خون» و «آب» است که در دو قلمرو کاملاً متفاوتِ علم و ادبیات کاربرد دارد. در نگاه علمی و پزشکی، این واژه به مایع زلال، شفاف و متمایل به زردی اشاره دارد که پس از لخته شدن خون حاصل میشود و حاوی پروتئینها و آنتیبادیهاست که در اصطلاح به آن سرم یا پلاسما نیز میگویند؛ همچنین به ترشحات رقیق خونی از زخمها نیز اطلاق میشود.
در قلمرو ادبیات، شعر و عرفان فارسی، خونابه معنایی کاملاً نمادین و کنایی به خود میگیرد. شاعران پارسیگوی از این واژه برای نشان دادن اوج اندوه، رنج جانکاه و سختی هجران استفاده میکنند. جاری شدن خونابه از چشم (یا خونابه گریستن) کنایه از گریه بسیار شدید و دردناکی است که در آن، صرافت غصه باعث میشود اشک به رنگ خون آمیخته و سرخ شود.