معنی
کیمیا در اصل به ماده یا دانشی فرضی در گذشته اشاره دارد که قدما معتقد بودند به وسیله آن میتوان فلزاتی مانند مس و قلع را به طلا و نقره تبدیل کرد. در ادبیات و عرفان نیز به معنای تحولبخش و مظهر دگرگونی است.
یعنی چه
در اصطلاح عامیانه و کاربرد مجازی، وقتی چیزی را «کیمیا» مینامند، منظور این است که آن شیء یا ویژگی بسیار نادر و باارزش است و به راحتی پیدا نمیشود.
مترادف
این واژهها در متون کهن و ادبی به جای کیمیا یا به عنوان مفاهیم وابسته به آن به کار میروند.
متضاد
این کلمه به دلیل اسم ذات بودن، متضاد حقیقی ندارد؛ اما با توجه به معنای مجازی آن (نایاب)، واژههایی که بر فراوانی یا بیارزشی دلالت دارند، متضاد آن محسوب میشوند.
هم خانواده
واژههایی که از ریشه کیمیا مشتق شدهاند و به علم یا صفت مربوط به آن اشاره دارند.
ریشه
این واژه ریشه قطعی واحدی در پیش از تاریخ ندارد، اما مسیر اصلی انتقال آن از زبان یونانی باستان به معنی اختلاط و ذوب فلزات، به زبان عربی و سپس فارسی بوده است. این واژه بعداً به صورت Alchemy وارد زبانهای اروپایی شد.
در جدول
در سؤالات جدول، برای راهنماهایی مثل «ماده تبدیل مس به طلا» یا «چیز نایاب ۵ حرفی»، پاسخ دقیق کیمیا است.
به انگلیسی
برای دانش قدیمی کیمیاگری از واژه Alchemy و برای خود ماده یا سنگ افسانهای از اصطلاحات دیگر استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی نیز این واژه با الگوهای آوایی مشابه به کار میرود و امروزه بیشتر به علم شیمی اطلاق میشود.
به فارسی
در زبان فارسی سره معادل دقیقی که تمام جنبههای تاریخی آن را بپوشاند وجود ندارد، اما واژههایی مانند اکسیر و دستنیافتنی مفاهیم آن را منتقل میکنند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی فارسی، کیمیا نماد انسان کامل یا عشق واقعی است که میتواند «مس وجود» انسان را دگرگون کرده و به «طلای ناب» معنویت تبدیل کند.
جمعبندی و توضیح کامل کیمیا
واژه «کیمیا» یکی از کلیدیترین و پرکاربردترین مفاهیم در تاریخ علم کهن و ادبیات عرفانی ایران است. این کلمه در اصل ریشه در یونان باستان دارد و از طریق زبان عربی وارد فارسی شده است. در نگاه اول، کیمیا به مادهای افسانهای اشاره دارد که دانشمندان قدیمی یا همان کیمیاگران به دنبالش بودند تا بتوانند فلزات بیارزش را به طلا تبدیل کنند.
با این حال، ارزش و ماندگاری این واژه بیشتر مدیون کاربرد استعاری و عرفانی آن است. در شعر و عرفان فارسی، کیمیا به مظهر تحول روحی، عشق دگرگونکننده، معرفت راستین و نگاه پیر و مرشد کامل بدل شده است که میتواند درون سالک را پاک و متعالی کند. همچنین در زبان روزمره، این واژه به عنوان صفت برای هر چیز بسیار کمیاب و گرانبها به کار میرود.