یعنی چه
واژهٔ «ابهت دهخدا» یک اصطلاح مستقل و واحد نیست؛ بلکه منظور از آن، معنای واژهٔ «ابهت» در لغتنامهٔ بزرگ دهخدا است. ابهت در لغت به معنای حشمت، شکوه، عظمت، جلال و وقار مقتدرانه است که در مخاطب حس احترام یا هیبت ایجاد میکند. دهخدا در لغتنامهٔ خود این واژه را با استناد به متون کهن پارسی همچون تاریخ بیهقی معنا کرده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی «اُبَّهَت» (به ضم الف و فتح و تشدید باء) است که از واژهٔ عربی «أُبَّهَة» وارد زبان فارسی شده است.
در جدول
اگر در جدولهای متقاطع با این عبارت مواجه شدید، کل عبارت دارای ۹ حرف است. همچنین اگر به دنبال معنای خودِ کلمهٔ ابهت در جدول باشید، گزینههایی مانند شکوه، حشمت، وقار و جلال پاسخهای رایج هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، کلماتی مانند Grandeur برای عظمت ساختارها و مناظر، Majesty برای شکوه پادشاهی یا جلوههای باصلابت، و Dignity برای وقار شخصیتی به کار میروند.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج فارسی برای این واژه شامل شکوه، حشمت، وقار، صولت، سطوت، بزرگی، و فر یا فره است که نشاندهندهٔ جلوهٔ مقتدرانهٔ یک فرد یا پدیده هستند.
در قرآن
خود واژهٔ «ابهت» با این نگارش در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، مفاهیم همسو با آن مانند «ذوالجلال والاکرام» (دارای شکوه و بزرگواری) و عظمت الهی در آیات متعدد ذکر شده است. شایان ذکر است این واژه در متون دینی همدوره مانند نهجالبلاغه به کار رفته است.
نماد چیست
ابهت در ادبیات و نمادشناسی، مظهر قدرتِ مشروع و توأم با متانت است. در فرهنگ عامه و طبیعت، حیواناتی چون شیر و عقاب به دلیل راه رفتن و نگاه مقتدرانه، و پدیدههایی مانند کوهستان استوار، نمادهای ملموس داشتن ابهت و صلابت به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل ابهت دهخدا
عبارت «ابهت دهخدا» یک اصطلاح یا مدخل مستقل در زبان فارسی نیست؛ بلکه برآمده از جستجوی کاربران برای یافتن معنای واژهٔ «ابهت» در لغتنامهٔ بزرگ علیاکبر دهخدا است. واژهٔ ابهت که ریشهای عربی دارد، در زبان فارسی به معنای شکوه، جلال، عظمت و وقاری است که در دل دیگران مایهٔ احترام یا هیبت میشود.
این واژه در لغتنامه دهخدا با استناد به شواهد نظم و نثر کلاسیک فارسی معنا شده و مترادفهایی همچون حشمت، صولت و فره برای آن ذکر گردیده است. اگرچه خود کلمه در قرآن کریم نیامده، اما در متون کهن مذهبی مانند نهجالبلاغه و متون تاریخی نظیر تاریخ بیهقی کاربرد فراوان داشته است.
در مجموع، بررسی این واژه نشان میدهد که ابهت کیفیتی فراتر از قدرتِ صرف است و همواره با نوعی متانت، بزرگواری و جلالِ نمادین (مانند صلابت کوه یا اقتدار شیر) همراه است که در فرهنگ لغات فارسی جایگاه ویژهای دارد.