یعنی چه
این عبارت یک جمله دعایی از نوع نفرین در زبان عربی است. در اصطلاح و کاربرد بلاغی، «دست» مجاز از کل وجود، قدرت و تواناییهای انسان است؛ بنابراین نفرین به دستها به معنای نابودی تمام قدرت و اعمال شخص است.
تلفظ
تلفظ این واژه با فتح تاء و تشدید و فتح باء در کلمه اول (تَبَّتْ) و فتح یاء و دال ممدود در کلمه دوم (یَدَاک) صورت میگیرد.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسشهای جدولی مربوط به نفرین ابولهب یا عبارتی به معنی «نابود باد دستان تو»، کلمه «تبت یداک» با ۷ حرف است.
به انگلیسی
ترجمههای رایج انگلیسی برای رساندن مفهوم نفرین و نابودی اعمال شخص استفاده میشوند.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی است و از ریشه (ت ب ب) به معنی هلاکت و زیان مداوم ساخته شده است.
به فارسی
در زبان فارسی به صورت عبارات دعایی منفی مانند «دستت بشکند»، «خیر نبینی» یا «نابود شوی» بازگردانده میشود و در ادبیات کلاسیک (مانند اشعار سعدی) نیز به عنوان تکیهکلام کاربرد داشته است.
در قرآن
اصل این عبارت در آیه اول سوره مسد (تبت) به صورت غایب آمده است: «تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ» (بریده باد هر دو دست ابولهب و مرگ بر او باد). طبق روایات، این آیه در پاسخ به بدزبانی ابولهب به پیامبر (ص) نازل شد و ساختار آن هم نفرین و هم خبر از تحقق حتمی هلاکت اوست.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، این عبارت نمادی است برای عاقبت تلخ دشمنان حقیقت، پاسخ قاطع به بدزبانی، و بیاثر شدن تمام قدرت و ثروت ظاهری انسان در برابر خواست الهی.
جمعبندی و توضیح کامل تبت یداک
عبارت «تبت یداک» یک جمله فعلیه دعایی و نفرینی با ریشه قرآنی است که به معنای «نابود و بریده باد دستان تو» وارد ادبیات فارسی شده است. این واژه از ریشه عربی «ت ب ب» به معنی خسران، زیان مستمر و هلاکت گرفته شده و در ساختار بلاغی آن، «دست» مجاز از کل توانایی، قدرت و وجود انسان است.
اگرچه این عبارت با ضمیر مخاطب (ک) مستقیماً در قرآن نیامده، اما اصل و منشأ آن به آیه نخست سوره مسد («تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ») بازمیگردد که در پاسخ به دشمنی و بدزبانی ابولهب علیه پیامبر اسلام (ص) نازل شد. این واژه به مرور زمان به عنوان یک اصطلاح تعریضی و کنایهای در مناظرهها و ادبیات فارسی برای اشاره به فرجام بد ستمگران و منکران حق به کار رفته است.