یعنی چه
برجذب شیمیایی (Chemisorption) یک پدیده سطحی در شیمی است که در آن اتمها یا مولکولهای گاز یا مایع به دلیل تشکیل پیوندهای شیمیایی واقعی (مانند پیوندهای کووالانسی یا یونی) به سطح یک ماده جامد یا مایع متصل میشوند. این فرآیند برخلاف جذب فیزیکی، انرژی بالایی دارد و معمولاً به صورت تکلایه و غیرقابل برگشت رخ میدهد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه «بَرجَذْب» (با فتح ب و ج، سکون ر و ذ) و «شیمِیایی» تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح دقیقاً «برجذب شیمیایی» با ۱۲ حرف است. صورتهای دیگر آن مانند جذب شیمیایی یا برجذبش شیمیایی نیز با تعداد حروف متفاوت کاربرد دارند.
به انگلیسی
در متون علمی انگلیسی از واژه ترکیبی Chemisorption که حاصل ادغام Chemical و Adsorption است استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای جذب سطحی از واژه دقیق «إدمصاص» استفاده میشود تا با جذب در حجم (امتصاص) متمایز باشد.
به فارسی
واژههای «جذب سطحی شیمیایی»، «برجذبش شیمیایی» و «جذب شیمیایی» از برگردانها و معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح تخصصی هستند.
نماد چیست
این پدیده نماد واحد لغوی ندارد، اما در فرمولهای ترمودینامیک و سینتیک شیمی سطح، میزان پوشش سطحی ناشی از جذب را با حرف یونانی θ (تتا) نشان میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل برجذب شیمیایی
برجذب شیمیایی یکی از مباحث کلیدی در شیمی سطح و کاتالیزورهاست. این واژه ساختگی و مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که از پیشوند «بَر» (به معنی رویِ یا سطحِ) به همراه «جذب» تشکیل شده تا دقیقاً مفهوم جذب روی سطح ماده (Adsorption) را منعکس کند و از جذب در درون ساختار ماده (Absorption) متمایز شود.
در این فرآیند، ذرات معلق در گاز یا مایع به محض برخورد با سطح جاذب، پیوند شیمیایی مستحکمی با آن برقرار میکنند. این ویژگی باعث میشود که برجذب شیمیایی نسبت به جذب فیزیکی (Physisorption) که متکی بر نیروهای ضعیف وانیلدربالسی است، انرژی بسیار بیشتری آزاد کند و فرآیندی سختبرگشت یا به کلی برگشتناپذیر باشد.