یعنی چه
خوش ذات به کسی گفته میشود که پاکنیت، مهربان و خوشرفتار است و نیکی و اصالت در عمق وجود و گوهر پایهای او ریشه دارد.
تلفظ
این واژه از دو بخش «خوش» (با ضمه خ) و «ذات» تشکیل شده است و به صورت [خُشْ ذاتْ] تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این مدخل در جدول کلمات متقاطع «خوش ذات» است که از ۶ حرف تشکیل میشود. کلمات مشابه دیگر مانند نیکسرشت و خوشطینت نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از صفتهایی استفاده میشود که به طبیعت نیکو یا قلب پاک فرد اشاره دارند.
به عربی
در زبان عربی با توجه به بافت متن، عبارات تعبیری که به پاکی باطن و نیکویی درون اشاره دارند برای این کلمه به کار میروند.
به فارسی
واژههای مترادف و هممعنا در زبان فارسی شامل نیکسرشت، خوشطینت، خوشفطرت، پاکنهاد، خوشجنس و نیکوگهر هستند.
در قرآن
عین ترکیب «خوش ذات» در قرآن نیامده است، اما واژهٔ «ذات» ۳۰ بار به کار رفته (مانند عَلِیمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ به معنی دانا به آنچه در اعماق سینههاست). همچنین مفاهیمی مثل «طیب»، «زکیّ» و «قلب سلیم» بیانگر این معنا هستند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، این واژه نماد رسمی حیوانی یا گیاهی ندارد؛ اما نماد پاکی درون و نجابت است و گاهی با مفاهیمی مثل «آب زلال» یا «خاک حاصلخیز» یاد میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خوش ذات
واژهٔ «خوش ذات» یک صفت مرکب اصیل و پرکاربرد در زبان فارسی است که جزء اول آن یعنی «خوش» ریشه در پارسی پهلوی دارد و جزء دوم آن یعنی «ذات» از زبان عربی به معنای جوهر و حقیقت هر چیز گرفته شده است. این اصطلاح در فرهنگ و ادبیات فارسی برای توصیف افرادی به کار میرود که اصالت، نجابت و نیکی در عمق باطن و گوهر وجودی آنها نهادینه شده است.
اگرچه خود این ترکیب به دلیل ماهیت دوگانه فارسی-عربی در متن قرآن وجود ندارد، اما ریشهها و مفاهیم اخلاقی همسو با آن مانند طهارت باطن، قلب سلیم و پاکنهادی به وفور در آموزههای دینی و قرآنی مورد ستایش قرار گرفتهاند. در فرهنگ عامه نیز انسان خوشذات نماد بیکینه بودن و سلامت رفتار شناخته میشود.