یعنی چه
این عبارت در دو معنای کاملاً متفاوت به کار میرود: نخست به عنوان یک مجازات حکومتی و سیاسی خشن که در آن با فرو بردن یا عبور دادن میلهای فلزی و داغ (میل) از برابر چشم، فرد را نابینا میکردند. دوم در حوزه آرایش سنتی، به معنای کشیدن میل آغشته به سرمه یا توتیا در چشم برای زیبایی یا تقویت بینایی است.
تلفظ
تلفظ دقیق این اصطلاح مصدری به صورت [mejl dar dīde kašīdan] است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول عبارت «میل در دیده کشیدن» با ۱۴ حرف است. گزینههای کوتاهتر مانند «کور کردن» یا اصطلاح عربی «سمل» نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
با توجه به دوگانگی معنایی، در متون تاریخی و سیاسی از معادل مربوط به نابینا کردن با آهن داغ و در متون ادبی یا سنتی آرایشی از اصطلاح سرمهکشی استفاده میشود.
به عربی
واژه «سمل» دقیقاً معادل شکنجه و کور کردن با ابزار داغ است و «تکحیل» یا «مرود» به بخش دوم یعنی استفاده آرایشی و درمانی اشاره دارد.
به فارسی
در بازگردان روان به واژگان همردیف فارسی میتوان از ترکیبهای «نابینا کردن»، «از بین بردن بینایی» یا در بافت دوم از «سرمه کشیدن به چشم» استفاده کرد.
نماد چیست
در بافت تاریخی و سیاسی، این عمل نماد قهر حاکمان و مجازات شاهزادگان و رقیبان برای سلب صلاحیت سلطنت از آنها بوده است (چرا که فرد نابینا نمیتوانست شاه شود). در ادبیات عاشقانه و عرفانی، نماد تسلیم، جانفشانی و تمایل عاشق به دیدن معشوق تحت هر شرایطی است.
جمعبندی و توضیح کامل میل در دیده کشیدن
عبارت «میل در دیده کشیدن» از اصطلاحات کنایی و کهن زبان فارسی است که ریشه در دو رفتار کاملاً متضاد تاریخی دارد. از یک سو، این ترکیب یادآور یکی از خشنترین مجازاتهای کیفری و سیاسی در دربار شاهان ایران و عثمانی است؛ جایی که برای حذف رقیبان سلطنت و بدون ریختن خونشان، میلهای باریک و گداخته را از برابر چشمانشان عبور میدادند تا بینایی خود را از دست بدهند و طبق سنت از پادشاهی محروم شوند.
از سوی دیگر، این عبارت جنبهای کاملاً صلحآمیز و زیباییشناسانه نیز دارد که به عملِ کشیدن «میل» (ابزار فلزی باریک) آغشته به سرمه یا توتیا درون چشم اشاره میکند. شاعران کلاسیک فارسی از جمله سعدی شیرازی، با استفاده از این دوگانگی و جناس معنایی، تصاویر شگفتانگیزی خلق کردهاند؛ به طوری که مایل بودن عاشق به معشوق را به کشیده شدن میل در چشم تشبیه میکنند که با وجود دردناک بودن، عاشق خواهان آن است.