یعنی چه
کژاغند یا کژآغند نوعی لباس رزمی مقاوم (خفتان) در ایران باستان و دوران کهن بوده است. در ساخت این جامه، میان آستر و رویه را با «کژ» (ابریشم خام و کمکیفیت) یا پنبه به صورت فشرده پر کرده و میدوختند (آجیده میکردند) تا بدن رزمآور را در برابر ضربات تیر و شمشیر محافظت کند یا آن را زیر زره اصلی میپوشیدند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت کَژْآغَنْد یا کَژْآگَنْد با سکون ژ و فتح غین تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این واژه کژاغند (۶ حرفی) است. از طراحان جدول ممکن است معادلهای ۵ یا ۶ حرفی دیگر آن مانند خفتان یا قزاکند را نیز مد نظر داشته باشند.
به انگلیسی
در بستر تاریخی و نظامی غرب، نزدیکترین معادلها واژگان Gambeson یا Pourpoint هستند که دقیقاً به جبهها و پوششهای جنگیِ پنبهدوزی و تقویتشده با الیاف اشاره دارند.
به ترکی
این واژه به صورت معرب و به شکل Kazagan یا Kazakand به ادبیات نظامی و متون کهن ترکی عثمانی نیز راه یافته است. در ترکی مدرن به آن لباس زرهی یا قفتان جنگی میگویند.
به فارسی
واژهٔ کژاغند خود واژهای اصیل و کهن در زبان فارسی است. از معادلها، صورتهای دیگر و مترادفهای فارسی آن میتوان به کجآکند، کژآگند، خفتان جنگی و جبهٔ ملوت اشاره کرد.
در قرآن
واژه کژاغند کاملاً فارسی، ادبی و تاریخی است؛ به همین دلیل هیچگونه کاربرد مستقیم، غیرمستقیم یا ریشهای در متن قرآن کریم و زبان عربی صدر اسلام ندارد.
نماد چیست
در ادبیات حماسی فارسی (مانند شاهنامه فردوسی)، کژاغند نمادی از تجهیز کامل پهلوانان برای رزم، دوراندیشی در دفاع از خود، مقاومت و استواری در میدان نبرد به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل کژاغند
واژهٔ «کژاغند» یک اصطلاح نظامی و پوششی کهن در زبان فارسی است که از ترکیب دو بخش «کژ» (به معنی ابریشم خام و کمکیفیت) و «آغند/آکند» (از بن فعل آکندن به معنی پر کردن) ساخته شده است. این لباس نوعی خفتان یا زره نرم بوده که میان آستر و رویه آن را با ابریشم یا پنبه به صورت فشرده پر میکردند تا در روز نبرد، بدن جنگجو را در برابر ضربات شمشیر، نیزه و تیر حفظ کند.
این واژه کاملاً اصیل و مربوط به فارسی کلاسیک است که به مرور زمان به صورت وامواژه به زبانهای عربی (قزاقند) و ترکی عثمانی (Kazagand) نیز وارد شد. امروزه کژاغند کاربرد زندهای در زبان گفتاری ندارد و بیشتر در متون تاریخی، شاهنامهپژوهی و لغتنامههای کهن دیده میشود.