یعنی چه
المرفود اسم مفعول از ریشه عربی «ر ف د» است. این واژه در لغت به معنای کسی یا چیزی است که به او بخشش، عطا یا یاری رسیده باشد. از آنجا که هدیه و کمک باعث پشتیبانی از فرد میشود، به شخص حمایتشده یا هدیهگرفته نیز المرفود میگویند.
تلفظ
این کلمه با فتح میم و سکون راء و ضم فاء به صورت [اَ لْ مَ رْ فُ و دْ] تلفظ میشود و حرف «ال» در ابتدای آن حرف تعریف عربی است.
در جدول
در مسابقات جدول کلمات، این واژه دقیقاً دارای ۷ حرف است و به عنوان معادل بخشیده شده یا عطا شده قرآنی کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، معادلهای دقیقتری مانند The given gift یا granted نیز برای آن استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی فصیح از واژگان هممعنی مانند الممنوح نیز استفاده میشود. در برخی لهجههای محلی معاصر گاهی به مجاز معنی اخراجشده را میدهد که رسمی نیست.
به فارسی
این واژه به عنوان وامواژه در متون کهن، تفسیری و ادبی فارسی به کار رفته و برابرهای مستقیم آن شامل عطا شده، مورد حمایت و صلهدادهشده است.
در قرآن
این کلمه در آیه ۹۹ سوره مبارکه هود در توصیف عاقبت فرعونیان ذکر شده است. عبارت «بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ» به معنی «چه بد عطا و نصیبی است که به آنان داده شد» اشاره به لعنت و عذابی دارد که به جای پاداش، مایه هلاکت آنان گردید.
نماد چیست
المرفود در فرهنگ عامه یا اساطیر نماد طبیعی خاصی (مانند گل یا حیوان) ندارد، اما در بافت زبانشناسی و قرآنی نماد یک پاداشِ معکوس و طعنهآمیز (عذاب به جای پاداش نیکو) تلقی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل المرفود
واژه المرفود یک واژه اصیل عربی از ریشه «ر ف د» به معنی کمک، بخشش و پشتیبانی است. این کلمه به صورت اسم مفعول به معنای کسی یا چیزی است که به او عطایی رسیده یا مورد حمایت قرار گرفته است. اگرچه این واژه کاربرد روزمره در زبان فارسی ندارد، اما به واسطه حضور در متون کهن و تفسیری وارد ادبیات اسلامی ما شده است.
بزرگترین شهرت این کلمه به دلیل کاربرد منحصربهفرد آن در آیه ۹۹ سوره هود است؛ جایی که خداوند با لحنی طعنهآمیز عذاب و لعنت فرعونیان را «بئس الرفد المرفود» (چه بد عطای دادهشدهای) مینامد. مفسران این ترکیب را نشاندهنده عاقبت شوم و هدیه ناگواری میدانند که دامان ستمکاران را در قیامت میگیرد.
در ساختار کلمات، این واژه همخانواده کلماتی چون رفد، رافد و رفاده است و در زبانهای دیگر مانند انگلیسی با مفاهیمی نظیر اعطا کردن و حمایت شدن پیوند دارد. شناخت دقیق آن به درک بهتر تعابیر کنایی متون مذهبی کمک میکند.