یعنی چه
این عبارت از ترکیب حرف جر «بـ» (به معنیِ با/به وسیلهٔ) و اسم «غربال» ساخته شده است. در لغت به معنی بیختن و پاک کردن غلات و آرد با الک است و در مفهوم کنایی، به غربال کردن، تفکیک کردن و جداسازی دقیق افراد یا اشیاء اشاره دارد به طوری که تنها موارد خالص و مطلوب باقی بمانند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب با کسر باء زینت/جر و کسر غین صورت میگیرد: [بِغِربال].
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول، کلمه «بغربال» دقیقاً دارای ۶ حرف است. اگر منظور خود ابزار باشد، واژههایی چون غربال (۵ حرف)، الک (۳ حرف) و پرویزن (۶ حرف) نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم کاربردی آن در زبان انگلیسی از عبارات حرفاضافهای همراه با ابزارهای بیختن استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این ترکیب به صورت «بالغربال» نوشته میشود و فعل آن (غربل - یغربل) برای بیان مفهوم فیلتر و تفکیک شدید به کار میرود.
به فارسی
معادلهای سره و بومی این واژه در فارسی شامل ترکیباتی مانند «با پرویزن»، «با الک» یا «با غلبیر (غربیل)» است که همگی به ابزار مشبک جداسازی اشاره دارند.
در قرآن
خود واژه «غربال» یا ترکیب «بغربال» به طور مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ هرچند مفهوم استعاری جداسازی حق از باطل و خالصسازی مؤمنان در آیات متعددی به چشم میخورد. شایان ذکر است که فعل این واژه در احادیث مشهوری مانند خطبه ۱۶ نهجالبلاغه («لتغربلن غربلة») برای توصیف آزمونهای شدید روزگار به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل بغربال
عبارت «بغربال» یک واژه مستقل و متمایز در لغتنامههای شاخص فارسی نظیر دهخدا یا معین نیست، بلکه ترکیب دستوریِ حرف جر «بـ» با اسم «غربال» است. واژه غربال خود سرگذشت زبانی جالبی دارد؛ این کلمه در اصل از ریشه هندواروپایی و واژه «گربال» در فارسی میانه به زبان عربی وام داده شده، در آنجا معرب (عربیشده) گشته و به شکل «غربال» دوباره به زبان فارسی امروز بازگشته است.
از نظر معنایی، این ترکیب علاوه بر کاربرد واقعی و مادیاش یعنی «پاک کردن و بیختن غلات به وسیله الک»، در ادبیات و عرفان فارسی دارای بار کنایی و استعاری نیرومندی است. «بغربال» نمادی از سنجش بیتعارف، راستیآزمایی عمیق، فیلتر کردن ناخالصیها و جداسازی سره از ناسره در بوته آزمایشهای سخت روزگار و تقدیر به شمار میرود.