یعنی چه
سنگ عصاری به سنگ بزرگ، گرد و بسیار سنگینی (معمولاً از جنس گرانیت یا سنگهای سخت دیگر) گفته میشود که در گذشته در عصارخانهها (کارخانههای سنتی روغنکشی) برای خرد کردن و فشار آوردن بر دانههای روغنی مانند کنجد، کرچک و پنبهدانه یا گرفتن شیره انگور و خرما به کار میرفته است. این سنگ حول یک محور مرکزی توسط نیروی چهارپایان (مثل شتر یا اسب) میچرخید.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «سَنگِ عَصّاری» است. واژه عصاری با تشدید روی حرف «ص» خوانده میشود و از ریشه عربی عصر به معنی فشردن گرفته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان ابزار سنتی روغنگیری یا سنگ بزرگ عصارخانه، «سنگ عصاری» است که دقیقاً از ۸ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به کاربرد این سنگ در آسیابهای روغنکشی سنتی، از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به دلیل همریشه بودن واژه، به آن حجر المعصرة میگویند که دقیقاً به معنای سنگِ دستگاه عصارهگیری است.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره به این ابزار سنتی از ترکیباتی که معنای سنگ آسیاب روغن را میدهند، استفاده میشود.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و فرهنگ عامه، سنگ عصاری نماد تحمل سختیهای مداوم، چرخیدن بیحاصل و تکراری (دور باطل) و همچنین صبوری برای استخراج جوهره، خلوص و حقیقت از دل سختیها است. همچنین شتری که چشمش را میبستند تا دور این سنگ ببندد، نماد غفلت یا حرکت مداوم بدون پیشرفت فیزیکی در مکان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل سنگ عصاری
سنگ عصاری یکی از ابزارهای حیاتی و کلیدی در صنعت روغنگیری سنتی ایرانِ قدیم بوده است. این سنگهای بزرگ و وزین که معمولاً در فضایی به نام عصارخانه تعبیه میشدند، با نیروی حیوانات باربر حرکت میکردند تا با ایجاد فشار مداوم بر دانههای روغنی، عصاره و روغن صاف و خالص آنها را استخراج کنند.
از نظر ریشهشناسی، این واژه ترکیبی از «سنگ» فارسی و «عصاری» (مشتق از ریشه عربی ع-ص-ر به معنی فشردن) است. امروزه اگرچه این ابزار جای خود را به ماشینآلات مدرن صنعتی داده است، اما اصطلاح سنگ عصاری و کنایههای مربوط به شتر عصارخانه همچنان در ادبیات، ضربالمثلها و فرهنگ عامه به عنوان نمادی از کار طاقتفرسا، صبوری و دور باطل زنده مانده است.