یعنی چه
واژهٔ «عَرْجاء» صفت مشبهه مؤنث از ریشهٔ «ع ر ج» است و به فرد مؤنث یا حیوان مادهای اشاره دارد که به دلیل آسیب، بیماری یا نقص مادرزادی در پا، هنگام راه رفتن میلنگد. همچنین در متون کهن عربی، این واژه به عنوان اسمی برای «کفتار ماده» نیز به کار میرفته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه به صورت فتح عین، سكون راء، جیم و الف ممدوده (عَرْجاء) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان صفت مؤنث برای شخص لنگ یا کنایه از کفتار ماده، واژهٔ ۵ حرفی «عرجاء» است.
به انگلیسی
برای توصیف این حالت در زبان انگلیسی از واژههای مربوط به نقص حرکتی پا استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و شکل مذکر آن «أعرج» میباشد.
به فارسی
در برگردان دقیق فارسی، به معنای زنِ لنگ، مادهشترِ لنگ یا هر جاندار مادهای است که در حرکت خود دچار انحراف و ناتوانی باشد.
در قرآن
عین واژهٔ مؤنث «عرجاء» در قرآن کریم ذکر نشده است؛ اما شکل مذکر آن یعنی «الأعرج» ۳ بار (از جمله در آیه ۶۱ سوره نور و آیه ۱۷ سوره فتح) به کار رفته که به رفع تکالیف سختی چون جهاد از افراد معلول و لنگ اشاره دارد.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات کلاسیک عرب، «العرجاء» نماد کفتار است؛ چرا که کفتارها به دلیل کوتاهتر بودن پاهای عقب نسبت به پاهای جلو، هنگام دویدن حالتی شبیه به لنگیدن دارند. همچنین این کلمه مجازاً نماد کار ناقص، سست و بیسرانجام است.
جمعبندی و توضیح کامل عرجاء
واژهٔ «عرجاء» یک صفت مشبهه مؤنث و اصالتاً عربی از ریشهٔ ثلاثی «ع ر ج» است که در زبان و ادبیات فارسی نیز کاربرد دارد. معنای نخست و لغوی آن به هر انسان یا حیوان مادهای اشاره دارد که از ناحیهٔ پا دچار آسیب یا نقص بوده و پایکشان حرکت میکند. شکل مذکر این واژه «أعرج» است.
علاوه بر معنای ظاهری، این کلمه در دایرهٔ المعارف زبان عربی به عنوان اسمی برای «کفتار ماده» شناخته میشود که ریشه در آناتومی خاص این حیوان و شیوهٔ راه رفتنِ نابرابر آن دارد. در کاربردهای کنایی و تمثیلی نیز، عرجاء نشاندهندهٔ سستی، نقص، کندی و امور ناتمام و کج است.
اگرچه خود این لفظ مؤنث در متن قرآن مجید نیامده، اما واژهٔ همریشهٔ مذکر آن (الأعرج) در سورتهای نور و فتح برای بیان احکام و معافیتهای افراد کمتوان جسمی به چشم میخورد. همخانوادههای معروفی همچون عروج، معراج و منعرج نیز همگی از همین ریشه مشتق شدهاند.