یعنی چه
این عبارت کنایه از آن است که رفتار، گفتار یا موقعیتی خاص، بسیار کمتر و پستتر از منزلت بلند، شخصیت یا جایگاه اجتماعی و اخلاقی فرد مورد نظر است و سزاوار او نیست.
تلفظ
تلفظ این ترکیب با کسر اضافه در واژه «دون» و «مقام» به صورت «دُونِ مَقامِ اَوست» انجام میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «پایینتر از مرتبه او»، عبارت ۱۱ حرفی «دون مقام اوست» قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از اصطلاحاتی استفاده میشود که بر قرار گرفتن یک عمل یا چیز در مرتبهای پایینتر از وقار و ارزش فرد تاکید دارند.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای رساندن این معنا از واژه «مقام» یا «شان» به همراه پسوندهای ملکی و صفات منفیکننده استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی این ترکیب شامل عباراتی چون «ناشایست برای او»، «مادونِ مرتبهٔ او» و «دور از محضر و منزلت او» است.
در قرآن
عین این ترکیب در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما واژه «دون» در آیات متعددی به معنی «غیر، پایینتر، بهجز» (مانند مِن دُونِ اللَّهِ) و واژه «مقام» نیز به معنی جایگاه و مرتبه (مانند مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ) به کار رفتهاند.
نماد چیست
این عبارت نماد فرهنگی و زبانی برای حفظ حرمت، بزرگداشت و بزرگمنشی یک شخص است و نشان میدهد که یک کار یا صفت، فرسنگها با ارزشهای آن فرد فاصله دارد.
جمعبندی و توضیح کامل دون مقام اوست
عبارت «دونِ مقامِ اوست» یک ترکیب وصفی-اضافی و کنایه ادبی در زبان فارسی است که از ترکیب واژههای عربی «دون» (به معنی پایینتر و فروتر) و «مقام» (به معنی مرتبه و منزلت) همراه با فعل فارسی «اوست» ساخته شده است. این اصطلاح زمانی به کار میرود که بخواهیم تاکید کنیم یک رفتار، پست یا موقعیت خاص، به هیچ وجه شایسته و برازنده شخصیت بالا، منزلت اجتماعی یا اخلاقی یک فرد نیست و پرداختن به آن باعث افتخار او نبوده، بلکه نوعی کسر شأن به شمار میرود.
این تعبیر در متون کلاسیک و مکاتبات رسمی کاربرد فراوانی دارد و نشاندهنده احترام و تعظیم گوینده نسبت به مخاطب یا شخص سوم است. در ساختار جدول نیز به عنوان یک عبارت دقیق ۱۱ حرفی برای توصیف مفاهیمی چون «پایینتر از مرتبه او» شناخته میشود.