یعنی چه
ترکیب عربی «جبل الله» از دو واژه جبل (کوه) و الله (خدا) تشکیل شده است و به معنای کوه منسوب به خداوند میباشد. در مفهوم کنایی و استعاری، این عبارت به هر چیز بسیار استوار، محکم، باصلابت و همچنین به عنوان پناهگاهی امن و الهی اشاره دارد.
تلفظ
این عبارت به صورت مضاف و مضافالیه تلفظ میشود: جَبَلُ الله (Jabal-ullah) یا در حالت اضافه فارسی جَبَلِ الله (Jabale-Allah).
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ به راهنمای «کوه خدا»، واژه ۷ حرفی «جبل الله» است.
به عربی
این ترکیب خود ریشه و ساختار کاملاً عربی دارد و در متون عربی به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی معادلهای مستقیم آن «کوه خدا»، «کوه الهی» و در تعابیر مجازی «پناهگاه استوار» و «حصن حصین» هستند.
در قرآن
عبارت ترکیبی «جبل الله» به صورت یک اصطلاح ثابت در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما واژه «جبل» و جمع آن «جبال» بارها (مانند داستان تجلی خدا بر کوه در برابر حضرت موسی یا آیه الجبال أوتادا) به کار رفتهاند. همچنین نباید آن را با واژه قرآنی «حبل الله» (ریسمان خدا) اشتباه گرفت.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و تفاسیر نمادین، جبل الله نمادی از پایداری و ثبات قدم در مسیر ایمان، تجلی عظمت و جلال پروردگار، و مأمنی مستحکم برای مؤمنان است. در برخی روایات تاویلی نیز به پیشوایان و هادیان دین به دلیل استواریشان در هدایت، جبل استوار اطلاق شده است.
جمعبندی و توضیح کامل جبل الله
واژه «جبلالله» یک ترکیب اضافه عربی (مضاف و مضافالیه) متشکل از «جبل» به معنای کوه و «الله» اسم جلاله است که به زبان فارسی وارد شده است. این عبارت در لغت به معنای «کوه خدا» یا «کوه منسوب به پروردگار» بوده و اگرچه به عنوان یک اصطلاح ترکیبیِ صریح در متن قرآن کریم یافت نمیشود، اما ریشه و تکواژههای آن کاربرد فراوانی در منابع اسلامی دارند.
از نظر معنایی و کاربردی، جبلالله در ادبیات و عرفان بیشتر بار نمادین و استعاری دارد. کوه در فرهنگ اسلامی نشانه استواری، عظمت و صلابت است و نسبت دادن آن به خداوند، نهایت این پایداری را نشان میدهد. از این رو، این اصطلاح کنایه از ایمان راسخ، پناهگاه امن الهی و گاه اشاره به انسانهای کامل و اولیای الهی دارد که مانند کوه در برابر لغزشها استوار هستند.