یعنی چه
در لغت به معنای حاجب بودن، دربانی و مانع شدن از ورود افراد به نزد شخص بزرگ است. در اصطلاح تاریخی و اسلامی، به منصب عالیرتبهٔ پردهداری و کلیدداری خانه کعبه در مکه اطلاق میشود که از افتخارات قبیله قریش بود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت حِجَابه (Ḥijābah) با کسر حرف اول است که در زبان فارسی معمولاً با تاء تأنیث به صورت «حجابت» نیز به کار میرود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «پردهداری کعبه»، «منصب کلیدداری مکه» یا «شغل حاجب دربار» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون تاریخی و اداری، بسته به سیاق متن از معادلهای مرتبط با دربانی رسمی دربار یا تولیت اماکن مقدسه استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و مصدر ثلاثی مجرد از ریشه (ح ج ب) است که در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
برگردانها و معادلهای دقیق فارسی این کلمه شامل واژههای پردهداری، دربانی، حاجبی، و در اصطلاح مذهبی کلیدداری حریم مقدس است.
در قرآن
خود واژه مصدری «حجابة» در متن قرآن نیامده است، اما ریشه آن (حجب) در قالب کلماتی مثل حجاب به کار رفته است. با این حال، بر اساس شأن نزول آیه ۵۸ سوره نساء (ان الله یأمرکم ان تؤدوا الامانات الی اهلها)، پس از فتح مکه، پیامبر اسلام کلید کعبه یعنی منصب حجابت را به دستور این آیه به خاندان بنیشیبه بازگرداند.
جمعبندی و توضیح کامل حجابة
واژهٔ «حِجابة» یک اصطلاح اداری، تاریخی و اسلامی با ریشهٔ عربی است که به معنای دربانی، پردهداری و مانع شدن از ورود افراد به یک حریم خاص یا دربار حاکمان به کار میرفته است. این واژه در ساختار تشکیلاتی قدیم، نشاندهندهٔ شغل و وظیفهٔ «حاجب» یا همان کارگزار واسط میان مردم و پادشاه بوده است.
مهمترین کاربرد تاریخی این کلمه، اشاره به «حجابت کعبه» دارد؛ منصبی بسیار شریف و کلیدی در دوران جاهلیت و صدر اسلام که شامل کلیدداری، نگهبانی و پردهداری خانه خدا میشد و قبیله قریش بر سر آن مفاخرت میکردند. این واژه در ادبیات فارسی و عرفان نیز به عنوان نمادی از حائل، حفاظت و موانع معرفتی شهود مورد استفاده قرار گرفته است.