یعنی چه
واژهٔ ضروریه در لغت به معنای امر لازم، حتمی و اجتنابناپذیر است که وجودش ضرورت دارد. در اصطلاح منطق و فلسفه نیز به «قضیهٔ ضروریه» (یا ضروریهٔ مطلقه) اشاره دارد؛ قضیهای که در آن رابطه و نسبت بین موضوع و محمول، تا زمانی که ذات موضوع وجود دارد، حتمی، دائمی و غیرقابلتفکیک است.
تلفظ
این واژه به صورت ضَروریه (با تشدید یا بدون تشدید روی حرف ی) تلفظ میشود و در اصل صورت مؤنث یا اسمیِ کلمهٔ ضروری است.
در جدول
پاسخ دقیق جدول برای این مفهوم واژهٔ «ضروریه» با ۶ حرف است. از دیگر معادلهای جدولی آن میتوان به واجبه، لازمه و حتمیه اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای کاربرد عمومی از صفت Necessary یا اسم Necessity استفاده میشود و در متون تخصصی منطق عبارت Necessary proposition به کار میرود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و ساختار مؤنث کلمهٔ «ضروری» است که از ریشهٔ (ض ر ر) مشتق شده است.
به فارسی
برگردانها و معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون بایسته، لازمه، واجبه، ناگزیر و حتمی است که مفهوم عدم امکانِ انفکاک و نیاز مبرم را میرسانند.
نماد چیست
واژهٔ ضروریه نماد تصویری یا نشانهشناختی خاصی در فرهنگ عمومی ندارد؛ اما در حوزههای فلسفه، منطق و معرفتشناسی، نماد و شاخصِ «وجوب و ضرورت» در مقابل مفاهیمی چون امکان و امتناع، و نماد «بداهت» در مقابل نظری بودن به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ضروریه
واژهٔ «ضروریه» صورتی مؤنث یا مصدرگونه از کلمهٔ «ضروری» است که ریشه در زبان عربی (ض ر ر) دارد و به معنای امر واجب، لازم و اجتنابناپذیر در زندگی یا علم به کار میرود. این واژه مترادف با کلماتی چون بایسته، حتمی و ناگزیر است و در متون فارسی کاربرد کاملاً روانی دارد.
در اصطلاح تخصصی منطق و فلسفه، «ضروریه» یا «ضروریه مطلقه» به نوعی قضیه اطلاق میشود که ثبوتِ محمول برای موضوع در آن حتمی و دائمی است؛ یعنی تا زمانی که ذات موضوع برقرار است، رابطهٔ آن با محمول قابل سلب نیست. در متون قرآنی خودِ این لفظ عیناً نیامده، ولی واژههای همریشهٔ آن مانند اضطرار مکرراً استفاده شدهاند.