یعنی چه
در لغت به معنای روح پاک و منزه از هرگونه نقص است. در اصطلاح فلاسفه و عرفا، به بالاترین مرتبه از ارواح نورانی بشری و نیرویی قدسی و نبوی متمایز از روح حیوانی اطلاق میشود که پیامبران و اولیاء به واسطهٔ آن به حقایق غیبی و معارف ملکوت دست مییابند.
تلفظ
این ترکیب متشکل از واژهٔ «رُوح» (با ضمهٔ راء) و واژهٔ «قُدْسی» (با ضمهٔ قاف و سکون دال، منسوب به قُدس به معنای پاکی) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان طهارت محض، فرشته وحی یا روح پاک الهی میتواند خود کلمهٔ «روح قدسی» با ۷ حرف یا معادلهای آن نظیر «جبرئیل» باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم معنوی و الهی از اصطلاحات Holy Spirit یا Holy Ghost استفاده میشود که در سنت مسیحی نیز یکی از ارکان تثلیث است.
به فارسی
برگردانها و معادلهای روان فارسی آن شامل تعابیری همچون روح پاک، روح مقدس، جان پاک و روح فرشتگی (در برابر روح حیوانی و طبیعی) است.
در قرآن
این واژه در ترکیب «روحالقدس» دقیقاً ۴ بار در قرآن کریم ذکر شده است. در ۳ آیه به عنوان نیروی بخشنده و تأییدکنندهٔ حضرت عیسی (ع) آمده و در سوره نحل نیز به عنوان عامل نزول قرآن بر پیامبر اسلام (ص) بیان شده است که بیشتر مفسران آن را همان فرشتهٔ مقرب، جبرئیل، میدانند.
جمعبندی و توضیح کامل روح قدسی
«روح قدسی» اصطلاحی با ریشهٔ عربی (از ر-و-ح و ق-د-س) و بار معنایی کاملاً الهی، دینی و عرفانی است که در مرتبهٔ نخست به معنای روح پاک، منزه و عاری از هرگونه عیب و نقص مادی است. در فرهنگ اسلامی و تفاسیر قرآنی، این واژه غالباً با فرشتهٔ مقرب الهی یعنی حضرت جبرئیل (ع) یا همان روحالامین یکسان انگاشته میشود که وظیفهٔ آوردن وحی و ابلاغ پیام الهی به پیامبران را بر عهده دارد.
از دیدگاه فلسفه و عرفان اسلامی، روح قدسی بالاترین و شریفترین مرتبه از ارواح نورانی انسان و یک نیروی برتر نبوی است. انسانهای کامل، پیامبران و اولیای الهی به واسطهٔ اتصال به این مرتبه از شهود و معرفت عقلی، قادر به درک حقایق عالم ملکوت و هدایت بشر میشوند. این مفهوم در ادبیات عرفانی نماد جانبخشی، احیاگری و دمِ مسیحایی است.
علاوه بر این، مفهوم مذکور در سایر ادیان ابراهیمی نیز جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که در آیین مسیحیت، معادل «روحالقدس» (Holy Spirit) بوده و به عنوان یکی از اقانیم سهگانه در اعتقاد به تثلیث، تجلیبخش حضور فعال، زنده و هدایتگر خداوند در جهان و درون قلوب مؤمنان به شمار میرود.