یعنی چه
در اصطلاحات منطقی و اصول فقه، «صدق اطلاق» به این معناست که وقتی یک واژه، قانون یا حکم به صورت مطلق (بدون قید و شرط) بیان میشود، بررسی کنیم که آیا آن حکم حقیقتاً و بدون مجازگویی بر روی یک مصداق یا حالت خاص صدق میکند و قابل انطباق است یا خیر.
تلفظ
این ترکیب به صورت کسر اضافه (صِدْقِ إِطْلاق) تلفظ میشود که هر دو واژه ریشه عربی دارند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح فقهی و منطقی که ۸ حرف دارد، خودِ عبارت «صدق اطلاق» است.
به انگلیسی
در متون حقوقی و فلسفی انگلیسی، برای رساندن این مفهوم از عباراتی استفاده میشود که نشاندهنده جریان یافتن یک معنای عام بدون محدودیت تخصصی است.
به فارسی
معادلهای فارسی روان این اصطلاح شامل «صحت انطباق»، «شمولپذیری لفظی»، «قابلیت تعمیم» و «روانی و جریان حکم بر مصادیق» است.
در قرآن
عبارت ترکیبی «صدق اطلاق» به عنوان یک اصطلاح فنی و انتزاعی اصولی در متن قرآن مجید به کار نرفته است؛ با این حال، ریشههای آن یعنی «صدق» (مانند صادقین) و «طلق» در آیات وجود دارند و علما از این قاعده برای فهم و تفسیر آیات مطلق قرآنی استفاده میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل صدق اطلاق
عبارت «صدقِ اطلاق» یک اصطلاح ترکیبی تخصصی در علوم عقلی، فقه و بهویژه اصول فقه است. این اصطلاح زمانی به کار میرود که کلام یا قانونی بدون قید و بند (به صورت مطلق) بیان شده باشد و دانشمندان یا حقوقدانان بررسی کنند که آیا این عنوان بر یک فرد یا مصداق خاص، حقیقتاً و بدون مجازگویی بار میشود و قابل انطباق هست یا خیر. به این شمولپذیری و جریان یافتن حکم، صدق اطلاق میگویند.
برای مثال، اگر در یک متن حقوقی آمده باشد «هر کس به دیگری خسارت بزند ضامن است»، واژه «هر کس» مطلق است. در اینجا، بررسی این موضوع که آیا این حکم شامل فردی که در خواب یا ناخواسته هم خسارت زده میشود یا نه، در واقع بررسی «صدق اطلاق» قانون بر روی آن فرد است که نشان میدهد آیا عنوان بدون قید بر او صدق میکند یا خیر.