یعنی چه
«فربه ساختن» یک مصدر متعدی است که در درجه اول به معنی پرگوشت کردن و چاق کردن بدن انسان یا حیوان به کار میرود. این واژه در ادبیات و گفتگوها به صورت مجازی و کنایی نیز کاربرد دارد و به معنای گسترش دادن، تقویت کردن، پروراندن یا ثروتمند و حجیم کردن یک نهاد، سازمان، فکر یا دارایی مادی به کار میرود.
تلفظ
این عبارت از دو واژهٔ «فَربِه» (با فتح فاء و سکون راء و کسره ب) و «ساختَن» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «فربه ساختن» به عنوان یک پاسخ ۹ حرفی شناخته میشود. بسته به تعداد حروف خواسته شده، ممکن است از مترادفهای آن نظیر «پروار کردن»، «چاق کردن» یا واژه عربی «تسمین» نیز استفاده شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین فعل برای انتقال مفهوم فربه کردن و چاق ساختن، فعل «to fatten» است و برای حالتهای ظریفتر مانند تپل و پرگوشت کردن از «to make plump» استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم از ریشه «سمن» گرفته میشود. مصدر «تسمین» یا «إسمان» دقیقاً به معنای چاق کردن و پروار کردن به کار میرود.
نماد چیست
عمل فربه ساختن و داشتن ظاهر فربه در فرهنگ عامه و متون کهن نمادی از وفور نعمت، برکت، روزی فراوان و ثروت است؛ همانطور که در تعبیر خواب معروف قرآنی، گاوهای فربه نماد سالهای ترسالی و فراوانی بودند. با این حال، در ادبیات عرفانی و اخلاقی گاهی این واژه بار منفی به خود میگیرد و نمادی از تنپروری، شهوترانی و غفلت از پرورش روح و روان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل فربه ساختن
عبارت «فربه ساختن» یک ترکیب فعلی اصیل فارسی است که ریشه جزئی از آن یعنی «فربه» به زبان فارسی میانه (پهلوی) بازمیگردد. این واژه از نظر ساختاری ترکیبی از پیشوند کثرت «فَر» و واژه «پیه» (به معنی چربی) است که در مجموع معنای دارنده چربی فراوان یا پرگوشت کردن را میدهد. در کاربرد حقیقی، این واژه برای چاق کردن و پروار کردن دامها یا انسان استفاده میشود.
علاوه بر معنای مادی، فربه ساختن در ادبیات فارسی کاربرد مجازی گستردهای دارد. این اصطلاح برای مفاهیمی همچون تقویت کردن یک ایده، انباشتن ثروت، قدرتمند کردن یک نهاد یا بزرگنمایی یک موضوع به کار میرود. در نظام نمادشناسی نیز تعادلی میان مفهوم مثبت (برکت و رفاه) و مفهوم منفی (غفلت و تنپروری) ایجاد میکند.
این واژه گرچه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما مفاهیم معادل عربی آن مانند «سِمَان» (گاو یا گوساله چاق و فربه) در داستانهای پیامبرانی چون حضرت یوسف و حضرت ابراهیم به چشم میخورد که نشاندهنده اهمیت این مفهوم در مبادلات اقتصادی و فرهنگی جوامع کهن است.