یعنی چه
این واژه یک فعل مضارع عربی از باب تفعّل است که در لغت به معنای تذکر یافتن، پند گرفتن از نشانهها، جابهجایی ذهنی برای پی بردن به یک حقیقت و یادآوری همراه با توجه قلبی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه با فتحهی ی، ت و ذ، و تشدید همراه با فتحهی کاف به صورت «یَتَذَکَّر» است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول، این کلمه دقیقاً دارای ۵ حرف است و مفاهیمی چون پند گرفتن یا یادآوری را میرساند.
به عربی
این کلمه خود یک فعل اصیل عربی از ریشه «ذ-ک-ر» است که در همین ساختار به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این فعل در متون عباراتند از: پندپذیری، یادآوری کردن در ذهن، غفلتزدایی و عبرت گرفتن.
در قرآن
این فعل در قرآن بارها برای تکانههای بیداری انسان آمده است؛ مانند آیه ۲۳ سوره فجر: «یَوْمَئِذٍ یَتَذَکَّرُ الْإِنْسَانُ...» (در آن روز انسان متذکر میشود و به یاد اعمالش میافتد) و آیه ۱۳ سوره غافر: «...وَمَا یَتَذَکَّرُ إِلَّا مَنْ یُنِیبُ» (و جز کسی که به سوی خدا بازمیگردد، کسی پند نمیگیرد).
نماد چیست
در تفاسیر معنوی و عرفانی، این مفهوم نماد خروج از تاریکی غفلت، بازگشت ذهن به سمت حقیقت اصلی و هوشیاری باطنی انسان است.
جمعبندی و توضیح کامل یتذکر
واژهی «یتذکر» یک فعل مضارع عربی از ریشهی «ذکر» و باب تفعّل است که به طور گسترده در ادبیات دینی، قرآنی و متون کهن فارسی به عنوان وامواژه استفاده میشود. معنای محوری این کلمه، فراتر از یک یادآوری ساده، دلالت بر پند گرفتن، عبرت اندوزی و تفکر عمیق برای رسیدن به یک حقیقت اخلاقی یا معنوی دارد.
این کلمه در ساختار زبان فارسی امروزه بیشتر کاربرد مذهبی و اندیشهای دارد و در برابر مفاهیمی مانند غفلت و فراموشی (نسیان) قرار میگیرد. در جدول و لغتنامهها نیز بر اساس همین ساختار ۵ حرفی و معنای تذکر یافتن و پندپذیری شناخته میشود.