ز فیضش یعنی چه؟ مترادف و متضاد آن

جمع‌بندی و توضیح کامل ز فیضش

عبارت «ز فیضش» ترکیبی فصیح و مخفف در ادبیات فارسی و عرفانی است که از حرف جر «ز» (مخففِ از)، واژه عربی «فیض» و ضمیر متصل «ـش» تشکیل شده است. ریشه اصلی فیض به معنای لبالب شدن، سرریز کردن و جریان یافتن آب است، اما در کاربرد مجازی و اصطلاحی خود به جریان همیشگی، بی‌دریغ و زوال‌ناپذیرِ برکت، رحمت و بخشش خداوند اشاره دارد که بدون منت بر کل آفرینش سرازیر می‌شود.

در شعر فارسی، این کلمه جایگاه ویژه‌ای دارد؛ برای نمونه شیخ محمود شبستری در بیت مشهوری می‌سراید: «ز فضلش هر دو عالم گشت روشن / ز فیضش خاک آدم گشت گلشن». در این بیت، فیض الهی به بارانی معجزه‌آسا یا چشمه‌ای جوشان تشبیه شده که به کالبد خاکی انسان، جان و معنویت می‌بخشد. اگرچه خودِ این ترکیبِ فارسی در قرآن نیست، اما ریشه فعلی آن در آیاتی مانند «تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ» (لبریز شدن چشم از اشک) به کار رفته که همان معنای فراوانی و سرریزی را تداعی می‌کند.