ز فضلش یعنی چه؟ مترادف و متضاد آن

جمع‌بندی و توضیح کامل ز فضلش

عبارت «ز فضلش» یک ترکیب ادبی و کنایی در زبان فارسی کلاسیک است که از حرف جر «ز» (مخففِ «از»)، اسم «فضل» و ضمیر متصل «ـش» (به معنی او/خداوند) تشکیل شده است. این تعبیر بیش از هر چیز در ادبیات عرفانی و اشعار شاعران بزرگ مانند شیخ محمود شبستری برای اشاره به لطف بی‌کران و بخشش الهی به کار می‌رود که نمونه بارز آن بیت معروف «ز فضلش هر دو عالم گشت روشن / ز فیضش خاک آدم گشت گلشن» است.

از نظر ریشه‌شناسی، واژه فضل از ریشه عربی (ف ض ل) به معنای فزونی و برتری فراتر از حد نیاز گرفته شده است. در کلام اسلامی، فضل خدا نقطه مقابل عدل او قرار دارد؛ به این معنا که خداوند در مقام فضل، نعمتی را نه بر پایه استحقاق و شایستگی بنده، بلکه صرفاً از روی کرم و رحمت بی‌حساب خود به او ارزانی می‌دارد. معادل عربی این عبارت یعنی «مِنْ فَضْلِهِ» بارها در آیات مختلف قرآن کریم برای توصیف پاداش و روزی افزون مؤمنان ذکر شده است.