یعنی چه
این عبارت ترکیبی از حرف «رُبَّ» (چه بسا/بسیار) و اسم فاعل «ثاوٍ» (مقیم/ساکن) است. در ادبیات برای اشاره به مهمان یا مقیمی به کار میرود که اقامتش بسیار طولانی شده، به طوری که دیگران از حضور او خسته شدهاند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «رُبَّ ثاوٍ» با تشدید روی حرف باء و تنوین جر در پایان کلمه ثاو است.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، این اصطلاح معمولاً با راهنمای «چه بسا مقیمی» یا اشاره به شعر معروف حارث بن حلزه طراحی میشود و پاسخ آن ۵ حرف دارد.
به عربی
این ترکیب خود اصالتاً عربی است و در زبان عربی برای بیان کنایهآمیز از طولانی شدن اقامت یک فرد استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی معادل مستقیم و تککلمهای برای این اصطلاح کنایی وجود ندارد و به صورت توصیفی ترجمه میشود.
به فارسی
در برگردان دقیق فارسی به معنای «چه بسا مقیم و ساکنی که از ماندنش خسته شوند» است و به عنوان یک استعاره یا کنایه ادبی در متون کهن به کار میرود.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات کلاسیک نماد بارز مهمان بیموقع، اقامت طولانیمدت و خسته شدن میزبان از حضور مداوم یک فرد در یک جایگاه یا مکان مشخص است.
جمعبندی و توضیح کامل رب ثاو
عبارت «رُبَّ ثاوٍ» یک تعبیر مشهور و کلاسیک ادبی در زبان عربی است که به متون کهن فارسی نیز راه یافته است. این ترکیب از دو واژه «رُبَّ» به معنی چه بسا و «ثاوٍ» (از ریشه ثوی) به معنی مقیم و ساکن تشکیل شده است. شهرت اصلی این عبارت به مطلع معلقهٔ معروف «حارث بن حلّزه یشکری» بازمیگردد که در آن به زیبایی تصویرگرِ مفهوم دلزدگی از اقامتهای طولانیمدت و ماندگاریهای مایه زحمت شده است.
اگرچه خود این ترکیب به صورت مستقیم در قرآن کریم نیامده، اما همخانوادهٔ آن یعنی کلمه «ثاوِیاً» در سوره مبارکه قصص آیه ۴۵ به معنای مقیم و ساکن بودن به کار رفته است. ریشه این واژه تداعیکننده مفاهیمی چون «مَثْویٰ» به معنای جایگاه و محل اقامت است.
در کاربردهای جدول و اصطلاحات ادبی، این واژه دقیقاً ۵ حرف داشته و به عنوان نمادی برای مهمانان ناخوانده یا افرادی که حضورشان در یک مکان بیش از حد مایه خستگی میزبان شده، یاد میشود. شناخت دقیق این اصطلاح به درک بهتر اشعار و کنایات کهن کمک شمکانی میکند.