یعنی چه
در منابع واژهشناسی فارسی، «پاکیزهسرشت» یک ترکیب وصفی است که به کسی اشاره دارد که از ابتدا با فطرتی نیکو، طاهر و خوشذاتی آفریده شده است و اصالت اخلاقی دارد.
تلفظ
این واژه از دو بخش «پاکیزه» و «سرشت» (از ریشه فعل سرشتن به معنی آفریدن و گل ورز دادن) ترکیب شده و به صورت روان تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول واژه «پاکیزه سرشت» است که دقیقاً از ۱۰ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عباراتی که به اصالت اخلاقی، معصومیت و پاکی درونی و فطرتی اشاره دارند به عنوان معادل به کار میروند.
به فارسی
از واژههای هممعنی و جایگزین در زبان فارسی میتوان به پاکنهاد، نیکذات، صافدل و بیآلایش اشاره کرد. متضاد آن نیز کلماتی چون بدسرشت، بدذات و پلیدفطرت هستند.
در قرآن
این ترکیبِ فارسی در متن قرآن وجود ندارد؛ اما از نظر مفهوم اخلاقی و اعتقادی، با مفهوم «حنیف» (حقگرای پاک) و آیه ۳۰ سوره روم (فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا) که به آفرینش پاک اولیه انسان اشاره دارد، کاملاً همخوانی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل پاکیزه سرشت
واژه «پاکیزهسرشت» از صفت مفعولی «پاکیزه» و اسم مصدر «سرشت» (از مصدر سرشتن به معنی مخلوط کردن و آفریدن) ساخته شده است. این صفت مرکب در فرهنگ و ادبیات فارسی نماد معصومیت، فطرت الهی و پاکی درونی است؛ به طوری که در ادبیات عرفانی، واژههایی مانند «آب زلال» و «آینهٔ صیقلی» نمادهای اصلی این حالت به شمار میروند.
مشهورترین کاربرد این واژه در شعر پارسی، در بیت آغازین غزل ۸۰ حافظ شیرازی تجلی یافته است که میفرماید: «عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزهسرشت / که گناه دگران بر تو نخواهند نوشت». این کلمه با یادآوری اصالت اخلاقی، در ستایش انسانهای نیکنهاد و بیگناه به کار میرود.