صفر یعنی چه؟ هم خانواده، ریشه و صفر به انگلیسی

یعنی چه

در زبان فارسی امروز، صِفر به عنوان عدد (۰) و مبدأ محاسبات شناخته می‌شود که نشان‌دهنده عدم مقدار یا نقطه خنثی است. در مفهوم لغوی و ریشه‌ای نیز به معنای ظرف یا مکان خالی، پوچ و هیچ‌چیز است. البته این واژه با تلفظ صَفَر به معنای دومین ماه قمری و با تلفظ صُفْر به معنای مس و رنگ زرد نیز به کار می‌رود.

هم خانواده

واژه‌های هم‌خانواده این کلمه همگی از ریشه سه حرفی (ص-ف-ر) در زبان عربی مشتق شده‌اند که در برگیرنده مفاهیمی چون خالی شدن یا زرد شدن هستند.

ریشه

این واژه از «صِفْر» عربی به معنی «خالی» وارد زبان فارسی شده است. دانشمندان مسلمان این کلمه را به عنوان ترجمه مفهومی واژه سانسکریت «śūnya» (شونیا به معنی تهی) در ریاضیات هندی به کار بردند که بعدها از طریق ترجمه متون علمی به زبان‌های اروپایی وارد شد و واژگانی نظیر Zero و Cipher را ساخت.

جمله سازی

تلفظ

این واژه بسته به معنای آن سه نوع تلفظ دارد: صِفر (با کسره ص) برای عدد و مفهوم خالی؛ صَفَر (با فتحه ص و ف) برای ماه دوم قمری؛ و صُفْر (با ضمه ص) در لغت به معنی مس، روی یا رنگ زرد.

در جدول

در جدول‌های متقاطع، واژه «صفر» معمولاً در پاسخ به راهنماهایی همچون «عدد هیچ»، «ماه دوم قمری»، «پوچ و خالی» یا «مبدأ اعداد» می‌آید و دقیقاً از ۳ حرف تشکیل شده است.

به انگلیسی

واژگان انگلیسی Zero و Cipher اصالتاً ریشه در همین واژه عربی «صِفر» دارند که در دوران شکوفایی علمی اسلام به اروپا منتقل شدند.

به عربی

در زبان عربی کلاسیک، صِفر به معنای خالی بودن است. خود کلمه صفر به عنوان عدد در قرآن نیامده، اما مشتقات دیگر این ریشه مثل «صفراء» (زرد) و «مصفراً» (پژمرده و زرد شده) ۵ بار در قرآن به کار رفته‌اند.

نماد چیست

نماد ریاضی آن (0) یا در نگارش قدیم به صورت نقطه (.) است. در ریاضیات عنصر خنثی در جمع و نماد عدم مقدار است. در فلسفه و عرفان نماد پاکی از تعلقات، نیستیِ مقدم بر هستی، آغاز مجدد و چرخه زندگی به شمار می‌رود.