یعنی چه
«صَوْمًا» در لغت به معنای خودداری و ایستادن از حرکت است. در اصطلاح و کاربرد شرعی، به معنای روزه داشتن و امساک از مبطلات از اذان صبح تا مغرب با نیت الهی است. این واژه میتواند به هر نوع خودداری (مانند سکوت) نیز اشاره داشته باشد.
تلفظ
این کلمه در اصلِ عربی به صورت تنویندار (صَوْمًا) قرائت میشود که در زبان فارسی معمولاً به صورت «صوما» نوشته و تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژه «صوما» به عنوان معادل چهار حرفی برای کلماتی نظیر روزه، امساک، صیام و پرهیز به کار میرود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم روزهداری مذهبی از کلمه Fasting و برای اشاره به مطلقِ پرهیز و خودداری از یک عمل، از کلمه Abstention استفاده میشود.
به عربی
واژه «صوماً» خود یک قالب صرفی (حالت مفعولی/نصبی) از مصدر «صوم» در زبان عربی است و ریشه آن ثلاثی مجرد (ص و م) میباشد.
به فارسی
در زبان فارسی، دقیقترین و رایجترین معادل برای این واژه کلمه «روزه» است. همچنین در معنای عامتر آن میتوان از واژههایی چون «پرهیزکاری» و «خویشتنداری» استفاده کرد.
در قرآن
این واژه دقیقاً یک بار در قرآن کریم در آیه ۲۶ سوره مریم آمده است: «إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَٰنِ صَوْمًا فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنسِيًّا». در این بافتار، صوماً به معنای نذر امساک و خودداری از سخن گفتن (روزه سکوت) به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل صوما
واژه «صوما» (در اصل صَوْمًا) ریشه در زبان عربی و ماده «ص و م» دارد که در اصل لغت به معنای امساک، پرهیز و خودداری از انجام یک فعل یا حرکت است. این کلمه در فرهنگ اسلامی و تکلم رایج، بیشتر با مفهوم عبادتِ روزه و خودداری از مبطلات گره خورده است.
نکته حائز اهمیت در مورد این واژه، کاربرد منحصربهفرد آن در قرآن کریم و در سوره مریم است؛ جایی که حضرت مریم به فرمان الهی نذر سکوت میکند و از این واژه برای امساک از سخن گفتن بهره برده میشود. بنابراین صوما علاوه بر روزه متعارف، نمادی از تزکیه نفس، کنترل زبان، صبر و سکوت تفکربرانگیز نیز به شمار میرود.