یعنی چه
واژه «مکرنا» دارای دو کاربرد و ریشه متفاوت است؛ در اصل یک فعل عربی به معنی «چارهجویی و تدبیر کردیم» است که در متون اسلامی به کار میرود. از سوی دیگر، در زبان عامیانه و متاثر از زبان اردو (mukarna)، به معنی حاشا کردن، انکار کردن گفتههای قبلی، و برگشتن از قول و قرار استفاده میشود.
تلفظ
این کلمه بسته به کاربرد آن دو تلفظ دارد: در حالت قرآنی و عربی به صورت «مَکَرْنَا» (Makar-nā) تلفظ میشود و در اصطلاح عامیانه ادبی و اردو به صورت «مُکَرْنَا» (Mukarnā) به معنی زیر حرف خود زدن خوانده میشود.
در جدول
کلمه «مکرنا» در جدولهای متقاطع به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای راهنماهایی چون «تدبیر کردیم» یا «از قول خود برگشتن در زبان اردو» استفاده میشود.
به انگلیسی
با توجه به دو وجهه معنایی این واژه، در حالت اول معادل عباراتی چون طراحی نقشه و تدبیر است و در حالت دوم به معنای پس کشیدن از عهد و پیمان.
در قرآن
این کلمه دقیقاً به صورت «مَکَرْنَا» در آیه ۵۰ سوره مبارکه نمل آمده است: «وَمَکَرُوا مَکْرًا وَمَکَرْنَا مَکْرًا وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ» که به تدبیر و چارهجویی شکستناپذیر الهی در برابر توطئهگران اشاره دارد.
نماد چیست
در بافت قرآنی، این کلمه نماد قدرت، عدل و تدبیر پنهان اما پیروز پروردگار در برابر حیله بندگان است. در کاربرد ادبی و عامیانه، نمادی از ناپایداری در کلام، تغییر موضع ناگهانی و عهدشکنی به شمار میرود.
معنی انگلیسی/خارجی
باید توجه داشت که این واژه از نظر شنیداری با اصطلاح خارجی «ماکارنا» (Macarena) که نام یک رقص و ترانه مشهور اسپانیایی است شباهت دارد، اما از نظر ریشه و معنا هیچ ارتباطی میان آنها وجود ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل مکرنا
واژه «مکرنا» یک کلمه دووجهی در زبان و ادبیات فارسی است. از یک سو ریشه عمیق در زبان عربی و متن قرآن کریم دارد که در آنجا فعل ماضی به معنی «تدبیر کردیم» یا «چارهجویی کردیم» است و به اراده و نقشه حکیمانه خداوند در پاسخ به مکر دشمنان اشاره میکند. این کاربرد در تفاسیر و متون کهن مذهبی کاملاً رایج است.
از سوی دیگر، این واژه در ادبیات عامیانه و تحت تأثیر زبان اردو به صورت «مُکَرنا» به کار میرود که معنایی کاملاً متفاوت یعنی حاشا کردن، تکذیب کردن گفتههای خود و عهدشکنی دارد. شناخت بافت متن به فهم دقیق منظور نویسنده یا گوینده از این لفظ کمک میکند.
همچنین در فضای مدرن، این کلمه نباید با واژه لاتین و موسیقیایی «ماکارنا» اشتباه گرفته شود، چرا که مکرنای مورد بحث، ریشه در فرهنگ شرقی و اسلامی دارد و دارای بارهای معنایی متمایزی است.