یعنی چه
مُلَثَّم در لغت به معنی کسی است که لثام (نقاب یا پارچه پوشاننده دهان و صورت) بسته باشد. این واژه برای اشاره به افراد نقابدار، رویبسته و کسانی که به دلایل مختلف چهره خود را پنهان میکنند به کار میرود. در مواردی نادر و فرعی نیز به معنی بوسیدهشده آمده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مُلَثَّم (mo-las-sam) است که از زبان عربی به فارسی وارد شده و صیغه اسم مفعول از باب تفعیل است.
در جدول
در کلمات متقاطع و طراحان جدول، واژه ملثم دقیقاً ۴ حرف دارد و معمولاً در پاسخ به راهنماهای 'نقابدار' یا 'رویبسته' استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به نوع پوشش صورت، از کلمه Masked برای نقابداران و Veiled برای کسانی که با پارچه یا روبند صورت خود را پوشاندهاند استفاده میشود.
به عربی
ریشه این کلمه عربی است و در این زبان نیز دقیقاً به همین معنا و همچنین به معنای مبارزانی که صورت خود را با چفیه میپوشانند کاربرد فراوان دارد.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی برای این کلمه شامل واژههایی چون 'نقابدار'، 'رویبسته' و در برخی متون متناسب با سياق، 'روپوشیده' است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات معاصر سیاسی خاورمیانه، ملثم به نمادی برای چریکها، مبارزان و نیروهای مقاومت تبدیل شده است که صورت خود را با چفیه میپوشانند. در ادبیات کهن و کلاسیک نیز این واژه گاهی نمادی از رازآلودگی، شرم یا پنهان کردن زیبایی معشوق از چشم اغیار بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل ملثم
واژه مُلَثَّم یک اسم مفعول عربی از ریشه «ل ث م» است که به طور گسترده وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. معنای اصلی و دقیق آن به کسی اشاره دارد که بخش پایین صورت، دهان یا تمام چهره خود را با پارچه، چفیه یا نقاب پوشانده باشد؛ به طوری که هویت او به راحتی قابل شناسایی نباشد.
این کلمه در لغتنامههای معتبری چون دهخدا با مترادفهایی نظیر رویبسته و متلثم معنا شده و همخانوادههایی چون لِثام (به معنی خودِ نقاب) دارد. اگرچه این واژه در متن قرآن کریم به کار نرفته، اما در بیانات سیاسی و ادبی جهان اسلام جایگاه ویژهای یافته است.
در کاربردهای معاصر، ملثم فراتر از یک تعریف لغوی ساده رفته و به یک نماد فرهنگی و سیاسی بدل شده است. امروزه این کلمه غالباً یادآور چریکها و مبارزانی است که در جریان درگیریها صورت خود را میپوشانند، هرچند که در شعر کلاسیک مفهوم زیباشناختی پنهان کردن رخ را زنده میکند.