یعنی چه
سختشامه یا دوراماتر، خارجیترین، ضخیمترین و محکمترین لایه از میان سه لایه پردهٔ مغز (مننژ) است که دور مغز و نخاع را میپوشاند و از سیستم عصبی مرکزی در برابر آسیبهای فیزیکی محافظت میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «سَختشامِه» است که از دو جزء «سخت» (محکم) و «شامه» (پرده) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه دقیقاً «سخت شامه» با ۷ حرف است. همچنین ممکن است از نامهای قدیمیتر آن مانند «ام الغلیظ» نیز استفاده شود.
به انگلیسی
در اصطلاحات پزشکی و آناتومی انگلیسی، به این پرده Dura mater میگویند که خود ریشه در ترجمهٔ لاتین متون طب سنتی عربی دارد.
به عربی
در کالبدشناسی به زبان عربی، به دلیل ضخامت و استحکام این پرده، به آن «الأم الجافية» (مادر سختگیر) یا «الأم الغليظة» میگویند.
نماد چیست
سختشامه در ادبیات علمی، پزشکی و حتی استعاری، نماد یک «سپر حمایتی منسجم» و «دژ محکم» است که از ارزشمندترین بخش بدن یعنی مغز و سیستم عصبی پاسداری میکند.
جمعبندی و توضیح کامل سخت شامه
واژهٔ «سختشامه» یک اصطلاح علمی و کالبدشناسی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که برای نامگذاری ضخیمترین و بیرونیترین لایهٔ مننژ (پردههای مغز و نخاع) به کار میرود. این واژه از ترکیب «سخت» به معنای محکم و «شامه» که در اصطلاح قدیم پزشکی به معنای پرده است، ساخته شده و وظیفهٔ اصلی آن محافظت مکانیکی از بافت حساس سیستم عصبی مرکزی است.
نکته تاریخی جالب این است که معادل لاتین آن یعنی Dura mater به معنای «مادرِ سخت» مستقیماً ترجمهٔ تحتاللفظی اصطلاح «الأم الجافية» در طب سنتی اسلامی و کتابهای دانشمندانی چون ابنسینا است؛ زیرا پزشکان کهن معتقد بودند این پردهها مانند مادری دلسوز از مغز مراقبت میکنند. در ساختار آناتومیک بدن، در کنار سختشامه، دو لایه دیگر به نامهای عنکبوتیه و نرمشامه نیز وجود دارند که لایههای داخلیتر را تشکیل میدهند.