یعنی چه
عدل تشریعی یکی از اقسام عدل الهی است که بر اساس آن، تکالیف، قوانین و احکام وضعشده از سوی خداوند برای هدایت انسانها، کاملاً عادلانه، بر پایه حکمت و متناسب با توانایی و طاقت بشر است و هیچگونه ستم یا تکلیفی فراتر از توان انسان در آن وجود ندارد؛ همچنین پاداش و کیفر در روز قیامت نیز بر همین اساس خواهد بود.
تلفظ
واژه «عدل» با فتح عین و سکون دال (عَدْل) و «تشریعی» با فتح تاء، سکون شین و کسر راءِ مشدد (تَشْریعی) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان عدالت الهی در وضع احکام، واژه ۹ حرفی «عدل تشریعی» است.
به انگلیسی
در متون فلسفی و کلامی غرب، برای بیان مفاهیم مربوط به عدالت در مقام قانونگذاری الهی از این اصطلاحات استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و معادلهای فارسی این اصطلاح کلامی شامل عباراتی چون «دادگری در تشریع»، «عدالت قانونی الهی» و «برابری در وضع احکام» است.
در قرآن
اگرچه خودِ اصطلاح «عدل تشریعی» در متن قرآن نیامده، اما مفهوم آن در آیات متعددی مانند آیه ۲۸۶ سوره بقره («لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا»؛ خدا هیچکس را جز به اندازه توانش تکلیف نمیکند) و آیه ۲۵ سوره حدید مکرراً تبیین شده است.
نماد چیست
ترازو (میزان) در فرهنگ دینی نماد سنجش دقیق و عدالت در وضع و اجرای احکام است؛ همچنین قلم قانونگذار و نور نیز به عنوان نمادهای فرعی حکمت و بینقص بودن حکم الهی شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل عدل تشریعی
عدل تشریعی یکی از شاخههای کلیدی عدل الهی در کلام اسلامی است که در مقابل عدل تکوینی قرار میگیرد. این مفهوم به این معناست که خداوند متعال در وضع شریعت، قوانین، اوامر و نواهی که از طریق پیامبران برای هدایت بشر فرستاده، کاملاً بر پایه دادگری و متناسب با استعداد و طاقت انسانها عمل کرده است و هیچگونه تکلیف مالایطاق یا فراتر از توانی بر دوش بندگان نمیگذارد.
علاوه بر مرحله وضع قانون، عدل تشریعی شامل مرحله پاداش و کیفر در روز قیامت نیز میشود؛ به طوری که هر فرد دقیقاً بر اساس تکالیفی که به او ابلاغ شده و میزان تواناییاش مورد محاسبه و داوری قرار میگیرد. این اصل کلامی، پاسخی بر ابهامات مربوط به جبر و اختیار و تضمینی بر عادلانه بودن نظام جزا و پاداش اخروی است.