یعنی چه
اصطلاح «طرف بربستن» یا «طرف بستن» یک تعبیر کنایی و فصیح در ادبیات کلاسیک فارسی است. این عبارت زمانی به کار میرود که فرد از کار، مکان، رابطه یا شخصی به منفعت، فایده، سود معنوی یا مادی دست یافته و به نتیجه مقصود خود رسیده باشد.
تلفظ
این ترکیب از واژه عربی «طَرَف» (با فتح طاء و راء) و فعل پیشوندی فارسی «بَربَستَن» (با فتح باء اول و سکون راء) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوال، پاسخ این اصطلاح ۹ حرفی معمولاً به صورت خود کلمه یا کنایههایی چون «سود بردن» و «بستن بهره» مطرح میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم کنایی از افعالی استفاده میشود که دلالت بر کسب سود، منفعت یا مزیت از یک موقعیت یا شخص دارند.
به عربی
در زبان عربی افعال باب استفعال و افتعال که به معنی طلب و دستیابی به سود و منفعت هستند، دقیقترین معادل برای این اصطلاح به شمار میروند.
نماد چیست
این عبارت نماد مادی یا اسطورهای خاصی ندارد، اما در اشعار عرفانی و کلاسیک (بهویژه نزد حافظ و مولوی) نمادی از دریافت فیض، عشق، برکت و آراستگی معنوی از سوی معشوق یا پیر است. در مقابل، «طرف نبستن» نماد محرومیت و بیبهره ماندن از مقصود است.
جمعبندی و توضیح کامل طرف بربستن
اصطلاح «طرف بربستن» یکی از ترکیبات کنایی، فصیح و کهن در زبان و ادبیات فارسی است که بیشترین کاربرد را در متون نظم و نثر کلاسیک دارد. در ریشهشناسی این واژه آمده است که «طرف» علاوه بر معنای سمت و جهت، به نوعی زینت و کلیچه روی کمربند نیز اطلاق میشده که بستن آن به کمر، نشانه سامان یافتن، آراستگی و کمال وضع فرد بوده است؛ از این رو به مرور زمان به معنای استعاریِ سود بردن و بهرهمند شدن تغییر یافته است.
این عبارت امروزه در زبان محاوره و گفتار روزمره مردم کاربرد چندانی ندارد و جایش را به ترکیباتی مثل «سود بردن» یا «نتیجه گرفتن» داده است، اما همچنان در میان علاقهمندان به شعر به ویژه در غزلهای حافظ (مانند بیت معروف «دگر بگو که ز مهرت چه طرف بربستم») به عنوان تعبیری زیبا برای سنجش میزان عایدیِ معنوی و عاطفی از یک دلبستگی شناخته میشود.