یعنی چه
«باب حناطین» در لغت به معنای دروازهٔ گندمفروشان (از حنطه) یا فروشندگان مواد خوشبوکنندهٔ مردگان (از حنوط) است. در اصطلاح تاریخی و جغرافیایی، این عبارت نام یکی از درهای باستانی و معروف مسجدالحرام در شهر مکه است که در گذشته به دلیل مجاورت با بازار صنف حناطین به این نام خوانده میشد.
تلفظ
این عبارت به صورت «بَابُ الْحَنَّاطِین» (با تشدید روی حرف نون) تلفظ میشود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و راهنماهای تاریخی مکه، این در را به صورت آوانویسی شده یا با توجه به معنای صنف مجاور آن ترجمه میکنند.
به عربی
در منابع مکتوب اسلامی و تاریخ مکه، این گذرگاه با نام «باب الحنّاطین» و گاه با اسامی دیگری نظیر «باب بنیجمح» ثبت شده است.
به فارسی
معادل مستقیم فارسی این ترکیب، «دروازهٔ گندمفروشان» یا «درِ حنوطفروشان» است که به یک مکان خاص تاریخی در مکه اشاره دارد و به عنوان یک مدخل مستقل در زبان فارسی عامیانه کاربردی ندارد.
در قرآن
عبارت ترکیبی «باب حناطین» در قرآن مجید ذکر نشده است. اگرچه واژه «باب» (به معنای در یا دروازه) بارها در آیات قرآن به کار رفته، اما این نام خاص مربوط به توسعههای شهری و تاریخی صدر اسلام و دوران باستان در حریم مکه است.
نماد چیست
در فقه و مناسک حج، این در به عنوان نماد و محل «خروج توصیهشده و مستحب» از مسجدالحرام پس از پایان اعمال شناخته میشود (به موازات رکن شامی کعبه). از دیدگاه تاریخ شهری نیز این نام نمادی از پیوند و اتصال مستقیم بافت تجاری و بازارهای مکه قدیم با حریم مسمجدالحرام است.
جمعبندی و توضیح کامل باب حناطین
«باب حناطین» یکی از درهای باستانی و واجد اهمیت فقهی و تاریخی در مسجدالحرام واقع در مکه مکرمه است. کلمه «حناطین» در ریشهشناسی عربی میتواند هم به معنای گندمفروشان (از حنطه) و هم به معنای فروشندگان مواد تجهیز و خوشبوکننده پیکر مردگان (از حنوط) باشد. علت نامگذاری این در، مجاورت تاریخی آن با بازار یا محل استقرار این صنف در مکه باستان بوده است که در متون تاریخی با نامهای دیگری همچون باب بنیجمح نیز از آن یاد میشود.
این در در راستای رکن شامی کعبه قرار داشته و در سنت و فقه اسلامی، خروج از مسجدالحرام از طریق آن پس از انجام مناسک حج، عملی مستحب و پسندیده شمرده میشده است. با این حال، در پی طرحهای توسعهٔ گسترده و مدرن مسجدالحرام در دوران معاصر، بافت قدیمی و بازارهای اطراف تخریب شده و این دروازه نیز امروزه در داخل فضای توسعهیافتهٔ جدید مسجد قرار گرفته و اثر مستقل معماری از آن باقی نمانده است.