معنی
کرامت در لغت به معنای بزرگواری، شرافت و باارزش بودن است. در مفاهیم دینی و عرفانی، به کارها و امور خارقالعادهای گفته میشود که به اذن خداوند و بدون ادعای نبوت، از دست اولیاءالله و بندگان صالح صادر میگردد.
یعنی چه
وقتی صحبت از کرامت میشود، منظور داشتن یک جایگاه والای انسانی و اخلاقی است که فرد را از پستی، دنائت و خواری دور نگه میدارد. در فرهنگ عمومی نیز به رفتار کریمانه و بدون منت اشاره دارد.
مترادف
این واژهها در بسترهای مختلف ادبی، اخلاقی و عرفانی میتوانند به جای کرامت استفاده شوند.
متضاد
کلماتی که نشاندهنده فرومایگی، پستی رفتاری و خواری نفس هستند، نقطه مقابل کرامت قرار میگیرند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی (ک-ر-م) مشتق شدهاند و معنای بزرگواری و بخشش را در خود دارند.
ریشه
این واژه ریشه در زبان عربی دارد و به معنای بخشندگی، بزرگواری و شرافت است که پس از ورود به زبان فارسی، مفاهیم عمیق اخلاقی، عرفانی و قرآنی به خود گرفته است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنماهایی همچون «بزرگواری»، «شرافت» یا «معجزه اولیا»، واژه ۵ حرفی «کرامت» به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد کلمه، معادلهای انگلیسی متفاوتی برای آن وجود دارد؛ در مباحث حقوق بشری عمدتاً از Dignity استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کرامت
واژه «کرامت» یکی از مفاهیم کلیدی و ارزشمند در فرهنگ، ادبیات و دین است که ابعاد گوناگونی را در بر میگیرد. در نگاه اول، این کلمه به معنای شرافت، بزرگواری و سخاوتمندی است؛ خصلتی که انسان را از پستی و فرومایگی بازمیدارد و به رفتار او اصالت و ارجمندی میبخشد. در متون اسلامی و مذهبی، کرامت به دو شکلِ «ذاتی» (که خداوند به همه انسانها به واسطه عقل عطا کرده) و «اکتسابی» (که از طریق تقوا و فضایل اخلاقی به دست میآید) تعبیر شده است.
از سوی دیگر، در اصطلاح عرفانی و باورهای عامه، کرامت به امور خارقالعاده و نشانههای معنوی اطلاق میشود که از سوی اولیای الهی و انسانهای پاکسرشت و بدون ادعای پیامبری رخ میدهد. این جنبه از کرامت، نشانه قرب معنوی و بزرگواری روحی فرد نزد پروردگار است.
در مجموع، کرامت تجلی عزت نفس، حفظ حرمت انسانها و برخورد بزرگوارانه با دیگران است. این مفهوم در ساختار جامعه و روابط انسانی، نمادی از عدالت، اخلاقمداری و پاسداشت ارزشهای والای انسانی به شمار میرود.